باشگاه خبرنگاران جوان؛ مريم حسينى - دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا به ولودیمیر زلنسکی، همتای اوکراینی خود گفته است که ایالات متحده مایل است به اوکراین مجوز تولید رهگیر‌های موشکی پاتریوت - یکی از معدود سلاح‌های موجود در زرادخانه خارجی کی‌یف که قادر به سرنگونی موشک‌های پیشرفته روسی است - را بدهد.

ترامپ روز چهارشنبه در نشست ناتو در آنکارا، ترکی، در کنار زلنسکی نشسته بود و گفت: «ما به آنها حق ساخت پاتریوت را می‌دهیم. به این ترتیب او نمی‌تواند شکایت کند که ما به اندازه کافی به او نمی‌دهیم. من گفتم: «خودتان آنها را بسازید». او این پروژه را پیچیده خواند، اما ابراز امیدواری کرد که کی‌یف به سرعت آن را حل کند.

این اقدام اگرچه روی کاغذ قابل توجه بود، اما این تعهد باعث ایجاد شک و تردید زیادی در میان تحلیلگران دفاعی شد که به موانع فنی، حقوقی و امنیتی متعددی اشاره کردند؛ در حالی که آن را به عنوان یک حرکت عمدتاً نمادین یا حتی یک تله سیاسی برای زلنسکی رد کردند.

این مجوز به چه مجوز‌های نظارتی نیاز دارد؟

ترامپ هنگام اعلام این پیشنهاد، اذعان کرد که هنوز در مورد این طرح با لاکهید مارتین یا RTX - دو شرکت اصلی که در واقع سیستم پاتریوت را می‌سازند - صحبت نکرده است. شرکت‌های دفاعی نیز در مورد این موضوع اظهار نظری نکرده‌اند.

با این حال، حتی اگر این شرکت‌ها کاملا مایل به کمک به تحقق تعهد ترامپ باشند، هرگونه انتقال فناوری تولید پاتریوت تحت قوانین سختگیرانه کنترل صادرات ایالات متحده و نظارت کنگره قرار می‌گیرد. پنتاگون، وزارت امور خارجه آمریکا و اوکراین همچنین باید در مورد اینکه دقیقاً کی یف مجاز به ساخت چه چیزی، کجا و تحت چه نوع نظارتی خواهد بود، توافق کنند.

قوانین امنیت دفاعی ایالات متحده همچنین ایجاب می‌کند که هر تأسیسات خارجی که با فناوری موشکی طبقه‌بندی‌شده کار می‌کند، قبل از شروع تولید، پرسنل تأیید شده و سیستم‌های مدیریت اطلاعات ایمن داشته باشد. سپس اوکراین باید خطوط جدید را آزمایش کند و خدمه فنی را از ابتدا آموزش دهد - مراحلی که معمولاً سال‌ها، نه ماه‌ها، به طول می‌انجامد.

به گفته مجله آمریکایی ریسپانسیبل استیت کرفت، این مجوز «با آسان‌تر کردن دسترسی رقبا به اطلاعات حساس، خطرات قابل توجهی را برای امنیت ملی ایالات متحده ایجاد می‌کند.»

چه کشور‌های دیگری مجوز پاتریوت دارند؟

از بین تمام متحدان و شرکای ایالات متحده در سراسر جهان، تنها دو کشور - آلمان و ژاپن - مجوز تولید موشک‌های پاتریوت را دارند و نمونه آنها به عنوان یک داستان هشدار دهنده از موانعی است که اوکراین با آن رو‌به‌رو است.

ژاپن، کشوری با فناوری بسیار پیشرفته، در سال ۲۰۰۵ این مجوز را دریافت کرد و سه سال طول کشید تا رهگیر‌های PAC-۳ را که با همکاری صنایع سنگین میتسوبیشی، ریتیون و لاکهید مارتین تولید می‌شوند، آزمایش کند. ژاپن در حال حاضر سالانه حدود ۳۰ موشک تولید می‌کند - مقداری که به طور گسترده برای برآورده کردن استاندارد‌های جنگ تمام عیار کاملاً ناکافی تلقی می‌شود - و فاقد چرخه تولید کامل خود است.

مثال آلمان حتی گویاتر است: ایالات متحده در سال ۲۰۲۲ پس از تشدید درگیری اوکراین، مجوز پاتریوت را به برلین اعطا کرد. چهار سال بعد، هنوز حتی یک موشک هم نساخته است، در حالی که ساخت کارخانه تازه در اواخر سال ۲۰۲۴ آغاز شده است.

تولید پاتریوت با چه مسائل صنعتی رو‌به‌رو است؟

حتی اگر همه موانع قانونی و سیاسی یک شبه برطرف شوند، راه‌اندازی تولید فوق‌العاده دشوار است. اولگ بلینسکی، کارشناس دفاعی و اقتصاددان اوکراینی در پستی در فیسبوک گفت که هرگونه برنامه‌ای برای شروع تولید ظرف چند ماه «با قوانین فیزیک و ریاضیات در تضاد است».

او گفت، در حالی که یک مجوز می‌تواند در یک روز امضا شود، ساخت یک کارخانه و تهیه تمام تجهیزات حداقل به اندازه پنج سال، میلیارد‌ها دلار سرمایه‌گذاری و ادغام در زنجیره تأمین ارتش ایالات متحده که به صد‌ها پیمانکار متکی است، طول می‌کشد.

به گفته بلینسکی، سخت‌ترین بخش موشک، قطعات الکترونیکی آن نیست، بلکه موتور سوخت جامد آن است. ده‌ها قطعه باید با نسبت‌های دقیق ترکیب شوند، سپس برای حذف حباب‌های هوای میکروسکوپی تحت خلاء قرار گیرند؛ قبل از اینکه برای هفته‌ها تحت کنترل دقیق دما و رطوبت تثبیت شوند. سپس کنترل نهایی برای کوچکترین ترک‌های داخلی با اشعه ایکس بررسی می‌شود.

اگر حتی یک پارامتر درست نباشد موشک کنار گذاشته می‌شود، زیرا حتی یک ترک میکروسکوپی می‌تواند باعث سوختن سریع سوخت و انفجار موتور در هنگام پرتاب شود. بلینسکی گفت، تولید اجزایی که به اندازه کافی خالص باشند تا به آن استاندارد برسند، نیاز به یک صنعت شیمیایی کامل دارد که اوکراین در حال حاضر ندارد.

واسیلی دندیکین، کارشناس نظامی روسیه این ارزیابی را تکرار کرد و به راشاتودی گفت که اوکراین منابع لازم برای تولید را ندارد و تنها گزینه مناسب، راه‌اندازی تأسیسات تولیدی در خارج از کشور است.

بلومبرگ ضمن اشاره به دشواری ساخت موتور‌های سوخت جامد، به چالش‌های مربوط به ساخت موتور‌های فرمان کوچک نیز اشاره کرد که رهگیر پاتریوت را قادر می‌سازد تا در جو نازک بالایی به طور مؤثر مانور دهد.

کلی گریکو، عضو ارشد مرکز استیمسون به بلومبرگ گفت: «تولید در حال حاضر به دلیل تنگنا‌های موجود در زنجیره تأمین محدود شده است. حتی اگر اوکراین یک کارخانه تولید بسازد، هنوز هم باید شبکه تأمین‌کنندگان را ایجاد کند. این یک چالش مهم در پایگاه صنعتی دفاعی است.»

آیا مجوز پاتریوت یک ترفند سیاسی از سوی ترامپ است؟

تیاگو آندره لوپز، استادیار روابط بین‌الملل در دانشکده حقوق دانشگاه لوسیادا به سی‌ان‌ان پرتغال گفت: «پیشنهاد رئیس‌جمهور آمریکا - که تمایلی به تأمین مالی اوکراین نداشته است - به زلنسکی شبیه یک «پیشنهاد ظالمانه» است که «جالب به نظر می‌رسد، اما از آنچه به نظر می‌رسد، کمتر جالب است.»

او استدلال کرد که هدف واقعی ترامپ این بود که تقصیر را به گردن کی یف بیندازد؛ اگر اوکراین با وجود داشتن مجوز، نتواند موشک تولید کند، واشنگتن می‌تواند بگوید کمبود پاتریوت تقصیر کی یف است، نه تقصیر خودش.

لوپز گفت: «شش ماه یا یک سال دیگر، وقتی اوکراینی‌ها بگویند که پاتریوت ندارند، ترامپ پاسخ خواهد داد: 'نه، من به شما مجوز دادم؛ چرا شما آنها را تولید نمی‌کنید؟ از نقطه نظر تغییر وضع موجود در جنگ اوکراین، در کوتاه‌مدت و میان‌مدت، این چیزی را تغییر نمی‌دهد. این پول نیست، ظرفیت دفاعی نیست، ظرفیت تهاجمی نیست، هیچ چیزی را تغییر نمی‌دهد.»

آگوستینیو کاستا، کارشناس نظامی در سی ان ان پرتغال، همچنین خاطرنشان کرد که این پیشنهاد به هیچ وجه نشان‌دهنده تغییر موضع دولت ترامپ در مورد درگیری اوکراین نیست: "اتحادیه اروپا هزینه می‌کند، ایالات متحده تأمین می‌کند، اوکراین اجرا می‌کند. "

روسیه چگونه به مجوز پاتریوت پاسخ خواهد داد؟

کارشناسان نظامی غربی به اتفاق آرا استدلال کردند که حتی اگر اوکراین به نحوی از پس همه چالش‌های فناوری برآید، هرگونه تأسیسات پاتریوت در خاک اوکراین به محض شروع به کار، به هدف اصلی حملات روسیه تبدیل خواهد شد. روسیه به طور مداوم تأسیسات دفاعی اوکراین از جمله کارخانه تولید عناصر موشک‌های کروز فلامینگو را هدف قرار داده است.

ویلیام آلبرک، عضو ارشد انجمن پاسیفیک به بلومبرگ گفت: "اگر من این کار را می‌کردم، اوکراینی‌ها را مجبور می‌کردم کارخانه را در لهستان بسازند. در غیر این صورت، هدف اصلی خواهد بود. آنها هرگز نمی‌توانند آن را بسازند. "

جورج بیبی، مدیر برنامه استراتژی کلان در موسسه کوئینسی برای کشورداری مسئولانه، به گاردین گفت که روسیه «به محض اینکه اولین سنگ بنا گذاشته شود» به این تأسیسات حمله خواهد کرد و کی یف را مجبور می‌کند تا باتری‌های موجود را برای محافظت از این محل منتقل کند. او همچنین هشدار داد که ایالات متحده باید درک کند که اعطای مجوز به اوکراین «به احتمال زیاد فناوری پاتریوت را در معرض جمع‌آوری اطلاعات روسیه قرار می‌دهد.»

دمیتری پسکوف، سخنگوی کرملی، در مورد اعلامیه ترامپ گفت که مقامات روسی «به خوبی می‌دانند چه باید کرد» و تأکید کرد که مسکو «هر کاری که لازم باشد» برای دفاع از منافع خود انجام خواهد داد.

تولید موشک‌های پاتریوت در اوکراین با چالش‌های متعددی رو‌به‌رو است، برخی دشوار و برخی دیگر تقریباً غیرقابل عبور. مقامات آمریکایی و اوکراینی تاکنون در مورد چگونگی برنامه‌ریزی برای رسیدگی به آنها سکوت کرده‌اند.

هیچ تولیدکننده‌ای توجیه نشده است، هیچ چارچوب قانونی تدوین نشده است، هیچ مکانی انتخاب نشده است. کارشناسان در همه طیف‌ها موافقند که این ایده هیچ کاری برای رفع نیاز‌های فوری اوکراین انجام نخواهد داد و احتمالاً زیر بار چالش‌های فناوری و امنیتی غرق خواهد شد.

منبع: آرتی