باشگاه خبرنگاران جوان؛ محمدحسین بدری - میگوید در کربلا، همه چیزهایی که در یک زندگی کامل هست، اتفاق افتاده و همه چیزهایی که برای جنبههای اجتماعی انسان لازم است یعنی خشم و عشق، دفاع و حمله، ترس و تهدید، جهاد و شهادت، تبلیغ و نصیحت، انس با خدا و توحید.
کتابی که بر مبنای دو بیان رهبر شهید انقلاب منتشر شده، به زاویهای از ماجرای حسین - علیه السلام - در کربلا پرداخته که کمتر به آن توجه میکنیم؛ دعا و ارتباط با خدا.
آیتالله خامنهای در کتاب کوچکی که با عنوان «جلوههای معنوی و عرفانی عاشورا» منتشر شده، میگوید: «دعا علامت ضعف نیست، علامت قوت است. انسان با دعا کسب قدرت میکند و نیروی قلبی و روحی خود را افزایش میدهد. دعا انسان را از سردرگمی و حیرت نجات میدهد.»
کاری برای همیشه
ما گاهی فکر میکنیم وقتی کم آوردهایم و ناتوان شدهایم، دعا میکنیم؛ که آن هم هست و گفت: «فدعا ربه أنی مغلوب فانتصر». اما رهبر شهید در این گفتار کمنظیر به نکتههای دیگری اشاره میکند: «در تاریخ صدر اول اسلام، همه جا دعا هست. پیغمبر در جنگ بدر دعا کرد، در جنگ احد هم دعا کرد؛ یعنی دعا پیروزی و شکست نمیشناسد ... انسان در اوج قدرت و پیروزی هم محتاج دعاست و باید با خدا حرف بزند.»
بعد میگوید: قرآن به پیغمبر ما دستور داد که «اذا جاء نصر الله و الفتح»، وقتی یاری خدا رسید و پیروزی نصیب شد، «و رأیت الناس یدخلون فی دین الله افواجا»، و دیدی مردم دستهدسته وارد دین خدا میشوند، «فسبح بحمد ربک و استغفره»، تازه اول انابه و عرض نیاز به درگاه قادر متعال است.
میگوید امام حسین – علیه السلام – از وقتی حرکت خود را شروع کرد، تا لحظه آخر که روی خاک کربلا افتاده بود، با لب خشکیده دعا کرد.
قیام، به شرط پیروزی نیست
جای دیگری رهبر انقلاب اسلامی، به چیزی از رفتار شهید کربلا اشاره میکند که همیشه در رفتار و موضع خودش هم بود: «هر وقت حق، دچار وضعیت وخیمی شود، طرفداران حق، ولو در مقابل دریایی از دشمن باشند، باید قیام کنند.»
میگوید: «نگوییم دشمن نیرومند است، دشمن دنیا را فراگرفته، ما در مقابل این دنیا چه میتوانیم بکنیم؟ درس عاشورا این است که دشمن هر چه نیرومند باشد، باید قیام کرد، باید حرکت کرد.»
حسین (ع) با خدا چه گفت؟
آقای خامنهای جایی از این گفتار میگوید که وقتی دریایی از لشکر مقابل حسین بن علی ایستاد، امام گفت: «اللهم انت ثقتی فی کل کرب، و رجایی فی کل شدة و انت لی فی کل امر نزل بی ثقة و عدة»، که خدایا، تو مایه اطمینان منی در همه سختیها، و امیدم در همه شدتها، و تو با منی در همه غمها و فشارها.
این رابطه امام فرد و وحید ما با خدا در کربلاست، وقتی هیچ کس را ندارد و عده دشمن به شمارش نمیآید؛ که خدا با من است، چنان که با موسی بود در برابر فرعون، و با ابراهیم در برابر نمرود، و با پیامبر خاتم، در برابر جهان شرک، و با علی بن ابی طالب، برابر همه کفر، تا همین امروز؛ و با خمینی و خامنهای، برابر اوباش عالم، برابر آدمکشهای جزیره اپستین.
فقط تو را داریم
توی همین دعا از قول حسین - علیه السلام - هست که میگوید: «خدایا، در همه غمهایی که آدم را ضعیف میکند و راه چاره را میبندد، حتی دوست آدم را خوار میکند و تنها میگذارد، و دشمن طعنه میزند و شماتت میکند، من به سوی تو آمدهام و به تو شکایت کردهام، که من به تو رغبت دارم، نه به دیگران؛ و تو، خدای بزرگ، غمها را رفع کردی و راهی باز کردی، که هر نعمتی به دست توست و آخر هر خواستهای، تویی.»
چه کسی؟ حسین بن علی و کجا؟ در صحرای کربلا، در غربت روز عاشورا، زبان به بیانی عاشقانه باز کرده، اگر چه حادثهها و گرفتاریهای روز عاشورا، حتی مثل او را هم آزار میدهد.
دعا در حادثه سخت
سیدعلی خامنهای، به همین حادثهها اشاره میکند: «یکی از حادثههای سختی که حسین بن علی - علیه السلام - را تکان داد و امام بعد از آن دست به دعا برداشت، شهادت طفل شیرخوار او بود.» ای خدای منتقم!
رهبر شهید انقلاب میگوید: بعد از آن که بچه در آغوش پدر به تیر حرمله ذبح شد، و خون از گلویش ریخت، امام دستش را زیر این خونها برد و با حال عجیبی خون را به طرف آسمان پرتاب کرد و این دعا را خواند «خدایا، اگر در این ماجرا پیروز نشدیم، همین را برای ما خیر قرار بده و برای ما انتقام بگیر و آن¬چه بر ما گذشت، ذخیرهای برای روز دیگر قرار بده.»
بله، حادثه بر آدمها اثر میگذارد، حتی بر پسر امیرالمومنین (ع)، ولی مهم، توجه آدم مصیبت-دیده به سوی خداست؛ انتقم یا الله.
دعای آخر امام کربلا
رهبر شهید، تصویر دیگری از کربلا به ما نشان می¬دهد: وقتی امام حسین روی زمین افتاده بود و کسانی هجوم آوردند و هر یک می¬خواستند زودتر سر او را قطع کنند و برای آن جایزه بگیرند، حسین بن علی - علیه السلام – با خدا حرف می¬زند؛ «اللهم متعالی المکان، عظیم الجبروت، شدید المحال، غنیاً عن الخلایق، عریض الکبریا، قادرٌ علی ما تشاء.»
... خدایا، مرتبه تو عالی است، هیبت تو بزرگ است، از همه بینیازی، حکومت تو گستردهتر است و بر هر کاری توانایی.
در آن حال؟ در آستانه مرگ؟ در بیشترین گرفتاری و سختی، خدا را حمد میکند و از بزرگی و هیبت و توانایی او میگوید. این چه رابطه عجیبی است که پسر مولای عالم با خدا دارد؛ اللهم متعالی المکان، عظیم الجبروت ....
دلیل بزرگی عاشورا
جای دیگری از این کتاب که نشر صهبا منتشر کرده، جنبه دیگر عاشورا از طرف رهبر ما مطرح میشود: «دلیل شکوه و ماندگاری عاشورا، معنویت و شناخت و فنای وجود حسین - علیه السلام - در خداست، در رابطه عاشقانه او با خالق عالم است.»
و توضیح میدهد: «خیلی از اهل ایمان جهاد میکنند و به شهادت میرسند، اما کسی هم هست که روح ایمان، روح مشتعل، بیتابی برای خدا و غرق شدن در ذات و صفتهای خدا، او را به شهادت نزدیک میکند و بعد از یک عمر مجاهدت و بندگی به وصل خدا میرسد.»
و همینطور که این جنبه از کربلا را به ما نشان میدهد، ذهن ما را به سوی بعضی آدمها میبرد که همینجور، در مدت سالهای بندگی به روح توحید رسیدهاند.
جنگ تمام نشده است
رهبر انقلاب میگوید کار با پایان جنگ، تمام نمیشود. با گذشتن چند دهه از انقلاب، تمام نمیشود و دلیل؟ دشمنیها تمام نشده و عامل مزاحم و معارض با حرکت صلاح و رشد ایران تمام نشده است.
اثر ترکیبی مبارزه و دعا
آیتالله خامنهای میگوید: «اگر چه از همۀ ائمه علیهمالسلام، دعاهایی مأثور است، از اغلب ائمه، تا جایی که در ذهنم هست، دعاهایی به ما رسیده، اما بیشترین دعا و معروفترین دعا از سه امام است، که این سه امام هر سه در مدت عمر خود درگیر مبارزهای بزرگ بودند.
یکی امیرالمؤمنین علیهالسلام؛ بعد امام حسین است، که همین دعای عرفه از اوست و دعای عجیبی است این دعای عرفه؛ بعد امام سجاد سلاماللهعلیه است که فرزند عاشوراست.
این سه امامی که در صحنههای مبارزه، حضورشان از همه بارزتر است؛ دعایشان هم از همه بیشتر؛ درسشان در دعا هم از همه بیشتر است.»
توصیه برای آینده؛ صحیفه سجادیه
میگوید: «به شما توصیه میکنم با صحیفه سجادیه مأنوس شوید.» نمیگوید بخوانید، میگوید معاشرت کنید، رفیق باشید. بعد میگوید: «این کتاب پر از نغمههای معنوی و دعا و درس است، درس اخلاق و شناخت انسان و امور اجتماعی؛ اللهم انی اعوذ بک من هیجان الحرص و سورة الغضب ... و الحاح الشهوة.»
ریشههای فاسد نفس ما را با زبان دعا به ما معرفی میکند؛ که خدایا به تو پناه میبرم از طغیان حرص و تندی خشم و زیادهروی در شهوت.
کتاب کوچک «جلوههای معنوی و عرفانی عاشورا»، درس جدی و کوتاه رهبر شهید انقلاب از ماجرای کربلاست و به خواندنش میارزد. این کتاب با زبانی روان و مختصر، برای عموم مخاطبان بهویژه نسل جوان قابل استفاده است.