باشگاه خبرنگاران جوان ؛ محبوبه کباری - مناطق آزاد تجاری-صنعتی و ویژه اقتصادی ایران، با تکیه بر ظرفیت‌های لجستیکی و موقعیت استراتژیک خود، در خط مقدم تامین نیاز‌های حیاتی کشور، به ویژه در حوزه واردات کالا‌های اساسی و دارو قرار گرفته‌اند. این مناطق با تسهیل فرآیند‌های گمرکی و بهره‌گیری از مرز‌های خاکی، نقش مهمی در خنثی‌سازی اثرات محاصره تجاری و تضمین تاب‌آوری اقتصادی ایفا می‌کنند.

در ۴۵ روز گذشته، بیش از ۶۲۲ هزار تن انواع کالای اساسی از طریق مبادی مناطق آزاد وارد کشور شده است که این آمار نشان‌دهنده عزم جدی دولت برای حفظ پایداری زنجیره تامین و پشتیبانی از معیشت مردم در شرایط حساس کنونی است.

رضا مسرور، دبیر شورای‌عالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی،  در این بازه زمانی حساس، مجموعا ۶۲۲ هزار و ۵۹۷ تُن کالای اساسی شامل گندم، برنج، روغن، حبوبات، نهاده‌های دامی (کنجاله سویا، ذرت و جو)، شکر، چای و گوشت قرمز از طریق مناطق آزاد وارد زنجیره تأمین غذایی کشور شده است. 

براساس این گزارش فراتر از کالا‌های اساسی، مناطق آزاد نقشی حیاتی در واردات دارو و تجهیزات پزشکی ایفا می‌کنند. تسهیل فرآیند‌های ورود این اقلام حساس، که مستقیماً با سلامت جامعه در ارتباط هستند، از اولویت‌های اصلی این مناطق به شمار می‌رود. با توجه به تحریم‌ها و محدودیت‌های احتمالی در مسیر‌های وارداتی، مناطق آزاد با ایجاد مسیر‌های جایگزین و تسریع در ترخیص، اطمینان از دسترسی به دارو‌های مورد نیاز را فراهم می‌کنند.

به گفته حسینی کارشناس اقتصادی در حال حاضر علاوه بر ظرفیت‌های بندری، مناطق آزاد با بهره‌گیری از مرز‌های خاکی و توسعه زیرساخت‌های لجستیکی مرتبط، به عنوان گلوگاه‌های مهمی برای ورود کالا عمل می‌کنند گفت: این امر به ویژه در شرایطی که مسیر‌های دریایی با چالش مواجه باشند، اهمیت دوچندان پیدا می‌کند. کارشناسان معتقدند، فعال‌سازی کامل پتانسیل مرز‌های خاکی در مناطق آزاد می‌تواند ضربه بزرگی به استراتژی محاصره تجاری علیه ایران وارد کند.

این کارشناس اقتصادی توضیح داد:مناطق آزاد، پتانسیل قابل توجهی برای دور زدن تحریم‌ها و تسهیل تجارت خارجی دارند. آمار ارائه شده توسط دبیر شورای‌عالی مناطق آزاد، نشان‌دهنده فعال‌سازی این ظرفیت‌ها در واردات کالا‌های اساسی است. با این حال، برای مقابله موثرتر با محاصره تجاری، لازم است نگاهی جامع‌تر به این مناطق داشته باشیم. 

وی افزود:باید در کنار تسهیل واردات، بر توسعه صادرات غیرنفتی از طریق مناطق آزاد نیز تمرکز کنیم. همچنین، باید با سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های لجستیکی مرز‌های خاکی و ایجاد هماهنگی بین دستگاه‌های مربوطه، از حداکثر توان این نقاط برای روان‌سازی تجارت خارجی بهره برد. این مناطق می‌توانند به پلی برای اتصال اقتصاد ایران به بازار‌های جهانی، حتی در شرایط سخت تحریم، تبدیل شوند. 

این گزارش نشان می‌دهد که مناطق آزاد، نه تنها در تامین نیاز‌های ضروری کشور نقشی کلیدی دارند، بلکه به عنوان ابزاری استراتژیک برای خنثی‌سازی تهدیدات اقتصادی و ارتقاء تاب‌آوری ملی عمل می‌کنند. توسعه و بهره‌برداری بهینه از ظرفیت‌های این مناطق، می‌تواند گامی بلند در جهت عبور از چالش‌های تجاری پیش روی کشور باشد.