باشگاه خبرنگاران جوان؛ اعظم پورکند - مراسم خاکسپاری آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر فقید جمهوری اسلامی، فراتر از یک آیین ملی بود. دریای عظیم عزاداران در تهران، پیامی صریح به واشنگتن و تل‌آویو مخابره کرد: جنگ نتوانست جمهوری اسلامی را درهم بشکند و ایران همچنان پابرجاست. در حالی که دشمنان انتظار تضعیف ایران را داشتند، این کشور نه تنها خم به ابرو نیاورد، بلکه خود را به عنوان بازیگری چالش‌گر، متحد و مصمم برای شکل‌دهی به نظم تازه منطقه‌ای معرفی کرد.

به گفته دیپلمات‌ها، تحلیلگران و مقامات منطقه‌ای، این استقامت و توانایی بقا، اکنون به هسته اصلی استراتژی مذاکراتی تهران تبدیل شده است. ایران در جنگ یاد گرفت که بزرگترین برگ برنده‌اش، نه اورانیوم غنی‌شده، بلکه موقعیت جغرافیایی ممتازش در تنگه هرمز است؛ گلوگاهی که یک پنجم نفت جهان از آن عبور می‌کند. به همین دلیل، تهران هرگونه توافق هسته‌ای را منوط به پذیرش این واقعیت کرده است که کنترل هرمز، خط قرمز ایران است.

در حالی که آتش‌بس ۶۰ روزه برای احیای دیپلماسی طراحی شده بود، ایران از این فرصت برای تثبیت دستاورد‌های میدانی خود استفاده کرده و سرعت و جهت مذاکرات را تعیین می‌کند. الکس واتانکا از مؤسسه خاورمیانه می‌گوید که تهران هرمز را کمتر به عنوان یک منبع درآمد و بیشتر به عنوان نماد مشروعیت سیاسی می‌بیند. به گفته او، «ایرانی‌ها به دنبال پذیرش این واقعیت هستند که تنگه متعلق به آنهاست.» محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، نیز با صراحت اعلام کرده که «تنگه هرمز بزرگترین ابزار قدرتمند ماست و تحت هیچ شرایطی از حقوق خود در آنجا دست نمی‌کشیم.»

منابع منطقه‌ای می‌گویند ایران عمداً مذاکرات را به درازا می‌کشد تا پیش از ورود به بحث هسته‌ای، دستاورد‌های جنگ را تثبیت کند. آلن آیر، دیپلمات پیشین آمریکایی، تأکید دارد که برای تهران، تثبیت موقعیت در هرمز اولویت دارد و اورانیوم می‌تواند صبر کند. او می‌گوید ایران از فشار بر ترامپ که به دنبال خروج از بحران است، آگاه است و می‌داند زمان به نفع آنهاست.

آرون دیوید میلر، مذاکره‌کننده پیشین آمریکایی، نیز معتقد است کارزار نظامی واشنگتن نه تنها نتوانسته اهرم فشار ایران را بشکند، بلکه آتش‌بسی معیوب به جا گذاشته است. به گفته او، ایران تا زمانی که پذیرش واقعیت جدید پیرامون هرمز و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده را تضمین نکند، هیچ انگیزه‌ای برای ورود جدی به موضوع هسته‌ای ندارد. میلر تأکید کرد: «ایرانی‌ها می‌خواهند مطمئن شوند که ترامپ و جهان فهمیده‌اند که بازگشتی به روز‌های قبل از ۲۸ فوریه وجود ندارد.»

ابتسام الکتبی، رئیس مرکز سیاست‌های امارات، نیز هشدار داد که واشنگتن با توقف جنگ بدون حل مسائل اساسی، ممکن است به ارتقای هرمز از یک نقطه فشار به منبعی دائمی از اهرم فشار برای تهران کمک کرده باشد. او گفت: «ایران دست آمریکا و همه را می‌پیچاند. حالا که این گنج هرمز را پیدا کرده، آن را رها نخواهد کرد.» تحلیلگران معتقدند واشنگتن ناگزیر خواهد بود بازگشایی تنگه را تحت شرایطی که عمدتاً توسط تهران تعیین می‌شود، بپذیرد. به گفته آیر، «هیچ کس برنده نخواهد شد، اما ایران قطعاً کمتر از آمریکا ضرر خواهد کرد.»

منبع: رویترز