لرستان زادگاه بذرهای طلایی گندم؛ پیش بینی تولید بیش از ۱۷ هزار تن بذر در استان
لرستان به دلیل برخورداری از اقلیم متنوع، اراضی حاصلخیز و سابقه طولانی در تولید غلات، یکی از قطبهای مهم کشاورزی کشور به شمار میرود و گندم به عنوان راهبردیترین محصول زراعی استان، سهم قابل توجهی در اقتصاد روستایی، اشتغال و امنیت غذایی دارد.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ رضوان پاک منش - محمدیپور، مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی استان لرستان، با اشاره به وضعیت تولید بذر در استان گفت: امسال ۷ هزار و ۵۰۰ هکتار از اراضی استان به مزارع تولید بذر گندم اختصاص یافته و برنامه تولید و خرید بذر استان حدود ۱۷ هزار و ۴۰۰ تن پیشبینی شده است که تاکنون ۱۱ هزار و ۵۰۰ تن آن، عمدتا از مناطق گرمسیری، خریداری شده است.
وی افزود: خرید بذر تولیدی مناطق معتدل و سردسیر نیز آغاز شده و این روند ادامه دارد. با توجه به شرایط مناسب آبوهوایی، مدیریت مطلوب مزارع بذری و نظارت مستمر کارشناسان ناظر، پیشبینی میشود برنامه تولید و خرید بذر استان بهطور کامل محقق شود و حتی میزان خرید از برنامه پیشبینیشده نیز افزایش یابد.
مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی استان لرستان اظهار کرد: در صورت تداوم این روند، شرایط مناسبی برای تامین بذر گواهیشده مورد نیاز کشاورزان در سال زراعی آینده فراهم خواهد شد.
بذر، نخستین حلقه زنجیره تولید است و کیفیت آن مستقیماً بر میزان جوانهزنی، یکنواختی مزرعه، مقاومت گیاه در برابر بیماریها و تنشهای محیطی و در نهایت عملکرد محصول اثر میگذارد. به همین دلیل، طی سالهای اخیر برنامههای تولید، فرآوری و توزیع بذر اصلاحشده در لرستان با جدیت بیشتری دنبال شده است. گزارشهای رسمی نشان میدهد که این استان توانسته بخش قابل توجهی از نیاز خود به بذر گندم آبی و دیم را از طریق تولید داخلی تأمین کند و حتی در برخی سالها مازاد تولید را برای سایر استانها نیز فراهم سازد.
تولید بذر گندم فرآیندی تخصصی و چندمرحلهای است که از انتخاب ارقام مناسب آغاز میشود. در این مسیر، مراکز تحقیقاتی، کارشناسان جهاد کشاورزی، شرکتهای تولیدکننده بذر و کشاورزان همکار نقش مکمل یکدیگر را ایفا میکنند. پس از تولید بذر در مزارع تحت نظارت، عملیات فرآوری شامل بوجاری، ضدعفونی، درجهبندی، نمونهبرداری، کنترل کیفیت و بستهبندی انجام میشود تا بذر استاندارد و دارای گواهی سلامت در اختیار کشاورزان قرار گیرد.
یکی از مزیتهای لرستان، تنوع اقلیمی آن است. وجود مناطق سردسیر، معتدل و گرم، امکان تولید ارقام مختلف گندم آبی و دیم را فراهم کرده است. این ویژگی سبب شده است که کشاورزان بتوانند متناسب با شرایط آبوهوایی هر منطقه از ارقام مناسب استفاده کنند و خطر خسارت ناشی از خشکسالی، سرما یا بیماریها را کاهش دهند.
استفاده از بذرهای اصلاحشده مزایای فراوانی دارد. افزایش درصد سبز شدن مزرعه، رشد یکنواخت بوتهها، مقاومت بیشتر در برابر بیماریهای قارچی، سازگاری با شرایط اقلیمی، افزایش راندمان مصرف آب و کود و در نهایت افزایش عملکرد در واحد سطح از مهمترین این مزایا هستند. مطالعات نشان میدهد که استفاده از بذرهای استاندارد، در کنار مدیریت صحیح مزرعه، میتواند افزایش قابل توجهی در تولید گندم ایجاد کند.
در سالهای اخیر سازمان جهاد کشاورزی لرستان با همکاری شرکتهای تولیدکننده بذر، برنامه خرید، فرآوری و توزیع هزاران تن بذر گواهیشده را اجرا کرده است. این اقدام ضمن تأمین نیاز کشاورزان استان، موجب ارتقای کیفیت مزارع و کاهش وابستگی به بذرهای خودمصرف شده است. همچنین توسعه واحدهای فرآوری بذر و نظارت مستمر بر کیفیت تولید، جایگاه لرستان را در صنعت بذر کشور تقویت کرده است.
با وجود این موفقیتها، چالشهایی نیز پیش روی تولید بذر گندم در لرستان قرار دارد. تغییرات اقلیمی، کاهش بارندگی، افزایش دمای هوا، محدودیت منابع آب، هزینههای بالای تولید، نوسانات قیمت نهادهها و ضرورت نوسازی تجهیزات فرآوری از جمله مهمترین این چالشها هستند. علاوه بر این، آموزش مستمر کشاورزان درباره اهمیت استفاده از بذرهای گواهیشده و جلوگیری از مصرف بذرهای نامرغوب همچنان ضروری است.
برای آینده، توسعه تحقیقات اصلاح نباتات، معرفی ارقام مقاوم به خشکی و گرما، افزایش حمایتهای مالی از شرکتهای تولیدکننده بذر، توسعه مکانیزاسیون، تقویت آزمایشگاههای کنترل کیفیت و گسترش آموزشهای ترویجی میتواند نقش مهمی در افزایش تولید بذر استاندارد و ارتقای بهرهوری مزارع گندم لرستان داشته باشد.
در مجموع، تولید بذر گندم در لرستان صرفاً یک فعالیت کشاورزی نیست، بلکه سرمایهگذاری راهبردی در مسیر امنیت غذایی، افزایش درآمد کشاورزان و توسعه پایدار استان محسوب میشود. استمرار حمایت از این بخش، استفاده از دانش روز و مشارکت فعال کشاورزان میتواند جایگاه لرستان را به عنوان یکی از قطبهای اصلی تولید بذر گندم کشور بیش از پیش تثبیت کند.
