باشگاه خبرنگاران جوان - در سال‌های اخیر، امنیت زیرساخت‌های انرژی به یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های قدرت نظامی در منطقه غرب آسیا تبدیل شده است.

هرچند پایگاه‌های نظامی آمریکا در کشور‌های حاشیه خلیج فارس از پیشرفته‌ترین تجهیزات دفاعی و سامانه‌های پشتیبانی برخوردار هستند، اما ادامه فعالیت این مراکز به شبکه‌ای از زیرساخت‌های غیرنظامی، به‌ویژه نیروگاه‌های تولید برق، وابستگی قابل توجهی دارد. این موضوع باعث شده است که بسیاری از کارشناسان، تأمین انرژی را یکی از مهم‌ترین حلقه‌های پشتیبانی از توان عملیاتی این پایگاه‌ها بدانند.

بر اساس آمار منتشر شده، چهار نیروگاه بزرگ در امارات متحده عربی، قطر و عربستان سعودی نقش مهمی در تأمین برق مناطقی دارند که پایگاه‌های اصلی ارتش آمریکا در آنها مستقر است. این گزارش به بررسی این زیرساخت‌ها و اهمیت آن‌ها در پشتیبانی از فعالیت پایگاه‌های نظامی آمریکا می‌پردازد.

نیروگاه الطویله؛ تأمین‌کننده برق منطقه الظفره

یکی از مهم‌ترین نیروگاه‌های آمریکا، نیروگاه «الطویله» در امارات متحده عربی است. این نیروگاه با ظرفیت تولید حدود ۶ هزار مگاوات، بخش قابل توجهی از برق مصرفی امارات را تأمین می‌کند و از مراکز اصلی تولید انرژی این کشور به شمار می‌رود.

در نزدیکی این شبکه برق، پایگاه هوایی الظفره قرار دارد؛ پایگاهی که میزبان جنگنده‌ها، هواپیما‌های شناسایی، پهپاد‌ها و سایر تجهیزات راهبردی ارتش آمریکا است. استمرار فعالیت چنین مرکزی نیازمند دسترسی پایدار به انرژی الکتریکی برای سامانه‌های فرماندهی، آشیانه‌ها، تجهیزات نگهداری، سیستم‌های ارتباطی، رادار‌ها و زیرساخت‌های پشتیبانی است.

نیروگاه دیوا و نقش آن در پشتیبانی از المنهاد

دومین مورد، نیروگاه دیوا در دبی است که ظرفیت تولید آن حدود ۹ هزار و ۶۵۰ مگاوات عنوان شده و بخش عمده برق مصرفی شهر دبی را تأمین می‌کند.

این نیروگاه تأمین‌کننده برق مرتبط با پایگاه المنهاد است؛ پایگاهی که طی سال‌های گذشته به‌عنوان یکی از مراکز مهم حضور نیرو‌های آمریکایی و متحدان آنها در جنوب خلیج فارس شناخته شده است.

هرگونه اختلال گسترده در شبکه برق می‌تواند عملکرد بخش‌هایی از زیرساخت‌های پشتیبانی این پایگاه را با چالش مواجه کند، هرچند پایگاه‌های نظامی معمولاً برای شرایط اضطراری از سامانه‌های برق پشتیبان نیز بهره می‌برند.

راس لفان؛ قلب انرژی قطر

در قطر، نیروگاه راس لفان با ظرفیت حدود ۴ هزار و ۵۱۱ مگاوات یکی از مهم‌ترین مراکز تولید برق این کشور محسوب می‌شود. این نیروگاه علاوه بر نقش کلیدی در تأمین برق، در کنار مجموعه عظیم صنعتی و گازی راس لفان قرار گرفته است.

این نیروگاه به‌عنوان تأمین‌کننده برق مرتبط با پایگاه هوایی العدید است. العدید بزرگ‌ترین پایگاه نظامی آمریکا در منطقه و مقر فرماندهی هوایی سنتکام به شمار می‌رود و از نظر لجستیکی، عملیاتی و فرماندهی اهمیت ویژه‌ای دارد.

فعالیت مراکز فرماندهی، سامانه‌های ارتباطی، تجهیزات کنترل پرواز، مراکز اطلاعاتی و تأسیسات نگهداری هواپیما‌ها وابستگی زیادی به تأمین پایدار انرژی دارند. از همین رو، امنیت زیرساخت‌های برق اطراف این پایگاه از اهمیت بالایی برخوردار است.

نیروگاه ریاض و ارتباط با پایگاه الخرج

چهارمین نیروگاه نیروگاه ریاض در عربستان سعودی است که ظرفیت تولید آن حدود ۹ هزار و ۶۳۶ مگاوات اعلام شده و بخش مهمی از برق پایتخت این کشور را تأمین می‌کند.

در مقابل، پایگاه هوایی الخرج به‌عنوان یکی از مراکز مهم نظامی عربستان و محل استقرار تجهیزات و همکاری‌های نظامی با آمریکا معرفی شده است. همانند سایر پایگاه‌ها، تداوم فعالیت این مرکز نیز به زیرساخت‌های انرژی و برق وابسته است.

انرژی؛ ستون فقرات عملیات نظامی

کارشناسان نظامی معتقدند که در جنگ‌های مدرن، تنها تسلیحات و تجهیزات تعیین‌کننده نیستند، بلکه زیرساخت‌هایی مانند شبکه برق، مخابرات، سوخت، آب و حمل‌ونقل نیز بخش مهمی از توان رزمی را تشکیل می‌دهند.

پایگاه‌های نظامی پیشرفته برای انجام مأموریت‌های روزانه خود به برق پایدار نیاز دارند. سامانه‌های راداری، تجهیزات کنترل هوایی، مراکز پردازش اطلاعات، شبکه‌های ارتباطی، سیستم‌های امنیتی، تأسیسات تعمیر و نگهداری هواپیماها، تجهیزات سرمایشی و حتی امکانات رفاهی نیرو‌های مستقر، همگی به انرژی الکتریکی وابسته هستند.

به همین دلیل، بسیاری از ارتش‌های جهان علاوه بر اتصال به شبکه برق شهری، از ژنراتور‌های اضطراری، سامانه‌های ذخیره انرژی و تجهیزات پشتیبان استفاده می‌کنند تا در صورت بروز اختلال در شبکه اصلی، فعالیت‌های حیاتی ادامه یابد.

در سال‌های اخیر، حفاظت از نیروگاه‌ها، خطوط انتقال برق و مراکز توزیع انرژی به یکی از اولویت‌های امنیتی کشور‌های منطقه تبدیل شده است. زیرساخت‌های انرژی نه تنها برای زندگی روزمره شهروندان، بلکه برای تداوم فعالیت صنایع، مراکز درمانی، فرودگاه‌ها و تأسیسات نظامی نیز اهمیت اساسی دارند.

از همین رو، بسیاری از کشور‌ها سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در حوزه پدافند غیرعامل، حفاظت فیزیکی، سامانه‌های دفاع هوایی و ایجاد شبکه‌های برق مقاوم انجام داده‌اند تا در برابر تهدید‌های احتمالی، آسیب‌پذیری خود را کاهش دهند.

پایگاه‌های نظامی بزرگ معمولاً برای افزایش تاب‌آوری خود به سامانه‌های برق اضطراری، ژنراتور‌ها و منابع پشتیبان نیز مجهز هستند؛ بنابراین، ارزیابی میزان تأثیر هرگونه اختلال در شبکه برق بر توان عملیاتی آنها نیازمند اطلاعات فنی و مستقل است.

آنچه مسلم است، تجربه جنگ‌های معاصر نشان داده که زیرساخت‌های انرژی به یکی از ارکان اصلی قدرت ملی و نظامی تبدیل شده‌اند و حفاظت از آنها برای تمامی کشورها، صرف‌نظر از موقعیت جغرافیایی یا توان نظامی، یک ضرورت راهبردی محسوب می‌شود. در چنین شرایطی، امنیت انرژی و پایداری شبکه‌های برق، نقشی هم‌تراز با بسیاری از تجهیزات نظامی در حفظ آمادگی و استمرار فعالیت مراکز حساس ایفا می‌کند.