باشگاه خبرنگاران جوان -  علی نصیری رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران در حاشیه چهارصد و بیستمین جلسه شورای اسلامی شهر تهران در جمع خبرنگاران درباره وضعیت پناهگاه‌های شهر تهران اظهار کرد: موضوع پناهگاه در جنگ ۱۲ روزه بلاتکلیف بود. در فاصله بین جنگ ۱۲ روزه و جنگ تحمیلی سوم، سازمان پدافند غیرعامل کشور دستورالعملی را با عنوان دستورالعمل شهید شاطری تصویب و ابلاغ کرد که در مردادماه ۱۴۰۴ به تصویب رسید.

وی افزود: این دستورالعمل یکی از معدود دستورالعمل‌های غیرمحرمانه سازمان پدافند غیرعامل کشور است و همه می‌توانند آن را از طریق سایت سازمان پدافند پایداری ملی دریافت و وظایف دستگاه‌های مختلف را مطالعه و پیگیری کنند. این دستورالعمل کمتر از یک سال است که ابلاغ شده و به همین دلیل اصحاب رسانه کمتر با آن آشنا هستند.

نصیری با اشاره به اقدامات انجام‌شده در تهران گفت: با هماهنگی سازمان پدافند غیرعامل کشور و دستگاه‌های مسئول، ابتدا همه پناهگاه‌هایی را که در دوران جنگ تحمیلی هشت ساله در مدارس شهر تهران احداث شده بود، شناسایی کردیم. در مجموع ۵۱۸ پناهگاه شناسایی، شناسنامه‌دار و در سامانه GIS ثبت شدند و تیم‌های تخصصی به‌صورت میدانی از تک‌تک آنها بازدید، مستندسازی و تصویربرداری کردند.

وی ادامه داد: بررسی‌ها نشان داد از میان این ۵۱۸ پناهگاه، ۱۸۱ مورد در صورت استحکام‌بخشی، مرمت، بهسازی و تجهیز، قابلیت استفاده دارند و سایر پناهگاه‌ها یا به‌طور کامل از بین رفته‌اند، یا کاربری آنها تغییر کرده و یا اساساً امکان بهره‌برداری از آنها وجود ندارد.

رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران با بیان اینکه فضا‌های دیگری نیز قابلیت تبدیل به پناهگاه را دارند، گفت: ۲۵۳ مجتمع تجاری، اداری، پارکینگ و فضا‌های مشابه با مالکیت‌های مختلف خصوصی و عمومی در تهران شناسایی شده‌اند که طبقات زیرزمین آنها قابلیت تبدیل به فضای پناهگاهی را دارند.

وی با اشاره به مفاد دستورالعمل شهید شاطری افزود: در این دستورالعمل، پناهگاه‌های درجه سه و چهار تعریف شده‌اند که به‌ویژه پناهگاه درجه سه همان الگوی پناهگاه شهری است و اکنون در بسیاری از شهر‌های کشور نیز در حال اجرا و نصب تابلو‌های راهنماست.

نصیری درباره استفاده از مترو به‌عنوان پناهگاه نیز اظهار کرد: موضوع مترو بسیار مطرح شده، اما واقعیت این است که مترو در اولویت ما نیست؛ زیرا خطوط فعلی مترو از ابتدا با هدف پناهگاه ساخته نشده‌اند. برخی این وضعیت را با برخی کشور‌ها مقایسه می‌کنند، اما زیرساخت‌های آن کشور‌ها از ابتدا با رویکرد جنگی طراحی شده است.

وی ادامه داد: البته این موضوع نافی کوتاهی مسئولان نیست و شاید باید از گذشته در طراحی پروژه‌های مهم شهری، ملاحظات پدافند غیرعامل بیشتر مورد توجه قرار می‌گرفت. امروز، اما خطوط ۸، ۹، ۱۰ و ۱۱ مترو با مطالعات پدافندی و نظارت سازمان پدافند غیرعامل در حال طراحی و اجرا هستند.

رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران تصریح کرد: خطوط هفت‌گانه فعلی مترو بر اساس استاندارد‌های امروز پدافند غیرعامل طراحی نشده‌اند و اکنون تلاش می‌کنیم برخی خطوط منتخب را با افزودن الزامات لازم به سمت کاربری پناهگاهی سوق دهیم. تا زمانی که این الزامات تکمیل نشود، اعلام مترو به‌عنوان پناهگاه عمومی اقدام درستی نیست؛ زیرا تجمع مردم در فضایی که استاندارد‌های لازم را ندارد، می‌تواند خطرات بیشتری ایجاد کند.

وی با قدردانی از همکاری شرکت بهره‌برداری مترو تهران گفت: در جنگ ۱۲ روزه و حتی در دوره‌های بعد، مترو هیچ‌گونه ممانعتی برای حضور مردم ایجاد نکرد و همکاران مترو حتی خارج از ساعات فعالیت نیز در صورت مراجعه مردم، در‌های ورودی را باز می‌کردند؛ اما این موضوع با معرفی رسمی مترو به‌عنوان پناهگاه تفاوت دارد.

نصیری تأکید کرد: مترو تنها بخش کوچکی از موضوع پناهگاه است و تمرکز اصلی ما بر استفاده از پارکینگ‌های طبقاتی، مجتمع‌های تجاری و اداری و دیگر فضا‌های زیرسطحی شهر است.