باشگاه خبرنگاران جوان؛ مریم سادات بهادر _ در شرق استان کرمان، جایی که کویر نفس می‌کشد و نخلستان‌ها سایه می‌گسترانند، بم در انتظار میهمانان نوروزی نشسته است. دومین شهر بزرگ استان از نظر مساحت، یکی از کهن‌ترین مراکز شهرنشینی ایران را در خود جای داده. اینجا شهری است که تاریخ را در خشت‌هایش می‌توان نفس کشید، شهری که زلزله مهیب سال ۱۳۸۲ بسیار از آن گرفت، اما نتوانست روحش را بکشد. بم امروز، روایت ماندگاری است؛ از خاک برخاستن و دوباره سبز شدن.
 
بنا‌های تاریخی | خشت‌هایی که تاریخ را روایت می‌کنند

ارگ بم | بزرگترین بنای خشتی جهان

ارگ تاریخی بم، آن شاهکار معماری خشتی، با بیش از دو هزار و پانصد سال قدمت، در مسیر جاده ابریشم قد علم کرده است. می‌گویند بهمن پسر گشتاسپ آن را بنیان نهاد و قرن‌ها بعد، اشکانیان و ساسانیان بر شکوهش افزودند. نمونه‌ای کامل از شیوه‌های معماری ایران که تا حدود دو قرن پیش، هنوز مردمانی در آن زندگی می‌کردند.

در سحرگاه پنجم دی‌ماه ۱۳۸۲، زلزله‌ای مهیب آمد و بیش از ۸۰ درصد این ارگ عظیم را به تلی از خاک تبدیل کرد. اما آنچه ارگ بم را اسطوره کرده، نه فقط عظمت دیرینه‌اش، که برخاستن دوباره‌اش از خاک است. این بنای ارزشمند در فهرست میراث جهانی یونسکو با عنوان «بم و فضای فرهنگی آن» به ثبت رسیده است.

تل آتشین دارستان | کهن‌ترین سکونتگاه

 سی کیلومتر آن‌سوتر از ارگ قدیم، در بخش دارستان، تلی باستانی خودنمایی می‌کند که قصه‌ای بس دورتر از تاریخ ارگ دارد. کاوش‌ها نشان داده‌اند که اینجا، نشانه‌هایی از دوران نوسنگی تا هزاره هفتم پیش از میلاد را در دل خود جای داده است. سفال‌هایی که از دل این تپه برآمده، تکمیل‌کننده حوزه فرهنگی هلیلرود است و روایتگر تمدنی کهن در این دیار.

مسجد حضرت رسول | کهن‌ترین مسجد منطقه
در نزدیکی ارگ باشکوه بم، بنایی ارزشمند از قرن اول هجری بر جای مانده است. مسجد حضرت رسول با معماری ساده و دلنشینش، نمادی از معماری اسلامی اولیه است؛ طرح مربع شکل با چهار طاق گنبدی که بر ستونی مرکزی استوار است. امروز از این بنای تاریخی تنها خرابه‌هایی باقی مانده، اما همین خرابه‌ها نیز حکایت از عظمت گذشته آن دارند.

قنات‌های قاسم‌آباد و اکبرآباد | شاهکار مهندسی آب
در روستای بروات، دو قنات کهن به نام‌های قاسم‌آباد و اکبرآباد جریان دارند که از شاهکار‌های مهندسی آبی ایران به شمار می‌روند. قنات قاسم‌آباد با ۲۳۰۰ متر طول و ۵۰ میله چاه، و قنات اکبرآباد با ۱۱۰۰ متر طول و ۳۵ میله چاه، سال‌هاست که آب زلال را به دل کویر هدیه می‌دهند. این دو قنات به دلیل اهمیت تاریخی و مهندسی‌شان، در فهرست جهانی یونسکو به ثبت رسیده‌اند.

آتشکده میرآباد و قلعه دختر | یادگاران دوران باستان

در شمال غرب شهرستان ریگان، آتشکده‌ای از دوران ساسانیان بر جای مانده که نشان می‌دهد این آیین در گذشته میان مردمان این سرزمین طرفدارانی داشته است. اتاق مربع شکل مرکزی و راهروی پیرامونی‌اش، فضایی مرموز و اسرارآمیز را ایجاد کرده است.

در شمال ارگ بم نیز قلعه دختر استوار ایستاده؛ بنایی مستحکم با دو کاربرد مذهبی و نظامی. کاربرد مذهبی آن به پیروان الهه آب، آناهیتا، مربوط می‌شود و کاربرد نظامی‌اش یادآور روزگاری است که این دژ، پناهگاهی امن برای ساکنان منطقه بود. جاذبه‌های طبیعی | بهشت در دل کویر

دهبکری | بهشت میان دو جهنم!

پنجاه کیلومتر آن‌سوتر از بم، در مسیر جیرفت، دهبکری خودنمایی می‌کند؛ روستایی ییلاقی و خوش‌آب‌وهوا در دل کویر. در گذشته‌های دور، نویسندگان و ادیبان این منطقه را «بهشت میان دو جهنم» نامیده‌اند؛ اشاره به دو شهر گرم بم و جیرفت.

این روستا در میان کوه‌های برفو، شیر، چال و مارسیاه قرار گرفته و باغ‌های سرسبزش، پناهگاهی مطبوع برای فرار از گرمای کویر است. جنگل‌های پسته وحشی، بادام وحشی و آبشار‌های دغوییه در دل این منطقه، هر گردشگری را مجذوب خود می‌کند.

آبشار تنگ تاهران | خروش زندگی در دل کویر

هشتاد کیلومتری جنوب شرقی بم، در کنار روستای آباد چهل تن، آبشار تنگ تاهران می‌خروشد. رودخانه آباد چهل تن از ارتفاعات قله چهل جبال بارز سرچشمه می‌گیرد و در مسیر خود، دیواره‌های بلند تنگه و آبشار‌هایی خروشان را خلق کرده است. آب زلال و طبیعت بکر این منطقه، آن را به مکانی مناسب برای فرار از هیاهوی شهر و لذت بردن از آرامش طبیعت تبدیل کرده است.

رودخانه آدوری | رگ حیات کویر
با پنجاه کیلومتر طول، از کوه‌های جبال بارز سرچشمه می‌گیرد و پس از عبور از دره‌های عمیق و پرپیچ‌وخم و روستا‌های گزدان، دسک و آدوری، سرانجام به رودخانه پشترود می‌ریزد. این رودخانه که در دل کویر جاری است، حیات را به منطقه بخشیده و نقش مهمی در کشاورزی و تنوع زیستی ایفا می‌کند.

نخلستان‌های بروات | دریای سبز در دل خشکی

در شش کیلومتری شرق بم، منطقه بروات جایی است که نخل‌های سبز سر به فلک کشیده‌اند. خرمای آبدار این منطقه شهرت بسیاری دارد و نخلستان‌هایش، چشم‌اندازی تماشایی آفریده‌اند که هر بیننده‌ای را مسحور می‌کند.

سوغات و صنایع‌دستی | هنرِ مانده از نخل و نخ

خرما مضافتی بم | طلای کویر

خرما مضافتی بم، بهترین خرما در ایران است که به کشور‌های همسایه نیز صادر می‌شود. نخلستان‌های بم، این طلای کویر را می‌پرورانند و از آن، شیرینی‌ها و کلوچه‌های خرمایی، شیره خرما و خمیر خرما تهیه می‌کنند.

کلمپه | شیرینیِ نخل و گردو
کلمپه، آن شیرینی خوشعطر و خوشطعم کرمانی، در شهرستان بم رواجی ویژه دارد. به شکل دایره‌ای با مغزی از خرما و گردو، و عطر دارچین، هل و گلاب. روی آن با کنجد و پسته تزئین می‌شود و با روغن حیوانی طبخ می‌گردد.

مرکبات بم | طراوت کویر
بم با آب و هوای خاص خود، مرغوب‌ترین مرکبات را پرورش می‌دهد. پرتقال آبدار و خوش‌طعم بم، نارنگی، لیمو و گریپ‌فروت، از اوایل آبان تا پایان سال، سوغاتی تازه و خوش‌عطر از این دیارند.

قاووت و زیره | عطر کویر در کام
قاووت یا قووتو، آن پودر مقوی و سنتی که از انواع مغزیجات، بذر گیاهان دارویی، نخودچی و ادویه‌های معطر تهیه می‌شود، از سوغات ارزشمند بم است. زیره نیز که عطرش با نام کرمان گره خورده، در کوه‌های اطراف منطقه به عمل می‌آید.

صنایع‌دستی | هنر نخل و نخ
در بم، از برگ و الیاف نخل، صنایع‌دستی زیبایی ساخته می‌شود. پته‌دوزی، آن هنر اصیل کرمانی که دستان زنان با نخ‌های رنگین بر دل پارچه قصه می‌دوزند، در این شهر نیز رواج دارد. قالیچه‌های افشاری با نقوش بدوی و رنگ‌های گرم، و گلیم شیرکی‌پیچ نیز از دیگر سوغات ارزشمند این منطقه‌اند.

 بم؛ شهری که هر بار از خاک برمی‌خیزد

بم را نمی‌شود در چند کلمه خلاصه کرد. بم یعنی ارگی که قرن‌ها ایستاد و در یک لحظه فرو ریخت، اما دوباره از خاک برخاست. یعنی نخلستان‌هایی که در دل کویر سایه می‌گسترانند. یعنی قنات‌هایی که آب را به مهمان‌ترین شکل ممکن به زندگی دعوت می‌کنند. یعنی بهشتی میان دو جهنم، یعنی آبشاری در دل خشکی.
نوروز که می‌آید، بم با نخل‌هایش، با قنات‌های کهنش، با ارگ خشتی‌اش، در انتظار میهمانان نوروزی می‌ماند تا دوباره نبض زندگی در رگ‌های این شهر تاریخی بتپد. بم یعنی ماندگاری. یعنی برخاستن از خاک. یعنی زندگی.