باشگاه خبرنگاران جوان؛ آزاده محبی - در دهه‌های اخیر، بهره‌برداری نادرست انسان سالانه ۱۲ میلیون هکتار از جنگل‌های دنیا را نابود کرده است که مجامع جهانی بارها خواستار توقف این تخریب‌ها شده‌اند چراکه هکتار جنگل می‌تواند سالانه تا ۶۷ تن کربن جذب کند و از ۵ تن فرسایش خاک بکاهد. همچنین، جنگل‌های زاگرس حدود ۴۰ درصد چرخه آب کشور را تامین می‌کنند و جنگل‌های حرا و مانگرو در سواحل جنوب هم با تامین مواد مغذی طبیعی به زندگی ماهیان خلیج‌فارس کمک می‌کنند.

در قانون برنامه هفتم بر حفاظت از منابع جنگلی تاکید شده است، البته این کار به نیروی انسانی، تجهیزات و امکانات نیاز دارد که ما به آن توجه داریم. اما مهم‌ترین عامل موفقیت، مشارکت مردم است و به عبارتی همراهی جوامع محلی، ذی‌نفعان و نهادهای مسئول کلید مدیریت پایدار جنگل‌هاست.

بنابر آمار مساحت کشور ایران ۱۶۵ میلیون هکتار است که از این مقدار ۱۳۴ میلیون هکتار مربوط به منابع طبیعی کشور است که ۸۲ میلیون هکتار از این میزان در مراتع قرار دارد که ۹ درصد دارای تراکم مناسب و ۶۵ درصد از تراکم کم برخوردارند که برای توسعه پوشش گیاهی طرح کاشت مردمی یک میلیارد درخت از شهریور ۱۴۰۱ مطرح شد، البته نباید تنها به این یک میلیارد بسنده کرد و کماکان این طرح باید در سال های آتی و حتی با میزان بیشتری هم ادامه یابد.

رضا افلاطونی رئیس سازمان جنگل ها گفت: عنوان روز جهانی جنگل در سال ۲۰۲۶ جنگل و اقتصادها اعلام شده و این امر بیانگر این مهم است که جنگل‌ها نه تنها ریه‌های زمین، بلکه موتور محرکه اقتصادهای پایدار و محلی هستند و همواره جنگل‌ها با تامین آب پاکیزه، چوب، مواد غذایی و سوخت برای مردم محلی، گیاهان دارویی و فرآورده‌های غیرچوبی، پایه معیشت میلیون‌ها نفر از ساکنان مناطق جنگلی را تشکیل می‌دهند.

به گفته افلاطونی، در ارتباط با موضوع روز جهانی جنگل باید به طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت به عنوان حرکتی مردمی و اثرگذار در احیا، غنی‌سازی و توسعه پایدار جنگل‌های کشور، که گامی بلند در جهت تحقق اقتصاد سبز و مشارکت همگانی برای نسل‌های آینده است اشاره شود. این اقدام مردمی، نشان‌دهنده عزم ملی برای بازسازی عرصه‌های طبیعی از طریق توسعه درختکاری و تقویت کارکردهای اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی جنگل‌هاست.  

معاون وزیر جهاد گفت: حفاظت و احیای جنگل‌ها، در واقع سرمایه‌گذاری در آینده اقتصاد سبز کم کربن و سازگاری با تغییرات اقلیمی است. ما در سازمان منابع‌طبیعی و آبخیزداری کشور، متعهد به تلفیق حفاظت از جنگل‌ها با توسعه اقتصادی پایدار و مشارکت جوامع محلی هستیم تا ضمن حفظ این گنجینه‌های طبیعی، فرصت‌های اقتصادی نوین را برای نسل امروز و فردا ایجاد کنیم. 

کاشت یک میلیارد درخت در بیش از ۳۰۰ هزارهکتار اجرا شد

کامران پور مقدم سخنگوی سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور گفت: طرح کاشت یک میلیارد درخت از ۳ سال پیش آغاز شد و این طرح با همکاری سازمان های مردم، دستگاه و نهادهای مختلف اجرا کردیم.

به گفته وی، نهال های مورد نیاز به میزان مکفی تامین شد و با مشارکت مردم و دستگاه های مختلف متناسب با شرایط اقلیمی و رویشگاهی کاشته شد.

پور مقدم ادامه داد: بخش قابل ملاحظه توسعه سرانه فضای سبز کشور در فضاهایی که مراکز جمعیتی است، با همکاری شهرداری ها انجام گرفته است و مناطق جنگل ها باید احیا می شد به طوریکه در مناطقی که باید درختکاری صورت می گرفت، عملیات کاشت نهال انجام شد.

سخنگوی سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری با بیان اینکه عملیات کاشت یک میلیارد درخت به طور منظم انجام شد، افزود: تاکنون ۳۰۰ هزارهکتار عملیات کاشت یک میلیارد درخت صورت گرفته و این طرح کماکان ادامه دارد.

وی با بیان اینکه پویش سرو ایران در راستای طرح کاشت یک میلیارد درخت شکل گرفته است، افزود: تا ۲۹ فروردین این طرح ادامه دارد.

به گفته پور مقدم، براساس طرح کاشت یک میلیارد درخت تاکنون بیش از ۵۰۰ میلیون اصله نهال در مناطق مختلف توسط مردم کاشت شود و به میزان کافی نهال تولید می کنیم و پیش بینی می شود که ۷۰ درصد اهداف طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت انجام خواهد گرفت و این طرح متوقف نمی شود. همچنین برنامه ریزی شده که این طرح در راستای پویش های مختلف از جمله سرو ایران امتداد طرح ملی کاشت یک میلیارد درخت ادامه دارد.

سخنگوی سازمان جنگل ها با بیان اینکه جنگل ها اهمیت بالایی در امنیت زیستی کشور دارند، گفت: در دنیا ۱۲ میلیون شغل به جنگل و تولیدات وابسته و ۱.۶ میلیارد نفر اقتصاد در دنیا به جنگل وابسته است، در کشور ما هم بخش قابل توجهی از جوامع محلی و روستایی اقتصاد به جنگل وابسته است بویژه در ناحیه رویشی زاگرس که ۲۷ هزار خانوار جنگل نشین دارد که ۱.۵ میلیون نفر به طور مستقیم و ۱۰ میلیون نفر جمعیت حاشیه جنگل به طور غیرمستقیم وابسته است و اثراتی اقتصاد جنگل دارد صرفا وابسته به چوب نیست بلکه گیاهان دارویی و تولیدات عسل و ... اثر گذار است.

سرانه فضای سبز به ۲۱۰۰ متر مربع می رسد

سیدهاشم موسوی نژاد رئیس مرکز جنگل های خارج از شمال گفت: با توجه به اثرات تغییر اقلیم، درخت و جنگل می تواند پیامدهای ناشی از آن را کاهش دهد و در گزارش ۲۰۲۵ فائو، سالانه ۱۱ میلیون هکتار جنگل در جهان نابود می شود که این امر زنگ خطری است که توسعه جنگل، درختکاری و پوشش گیاهی را تنها عامل مقابله با اثرات تغییر اقلیم در بحث جذب انتشار کربن مدنظر است.

به گفته وی، با توجه به قرارگرفتن کشور در منطقه خشک و نیمه خشک، ایران از دیرباز در بحث جنگل کاری بوده و بسته به شرایط سختی آب و هوایی اقداماتی در رابطه با توسعه پوشش گیاهی با استفاده از گونه های مقاوم و نیاز آبی کم بدلیل بحث ناترازی آب در عرصه های مستعد تحت پوشش قرار داده است و در این راستا سیاست طرح کاشت یک میلیارد درخت شکل گرفت و رهبر شهیدمان بر این موضوع تاکید داشتند که اگر هر ایرانی ۳ درخت بکارند، این طرح شدنی است.

موسوی نژاد با بیان اینکه طرح کاشت مردمی یک میلیارد درخت نیازمند همکاری تمامی دستگاه ها و سازمان هاست، افزود: براساس آمار تا پایان شهریور امسال  در مجموع ۳۵۸ هزارهکتار جنگل کاری و توسعه پوشش درخت صورت گرفته است که ۱۷ درصد در بخش احیا و توسعه پوشش جنگل، ۲۸ درصد توسعه پوشش مراتع و بیابان، ۲۵ درصد در بخش توسعه فضای سبز و ۳۰ درصد زراعت چوب است، همچنین بخشی از پیامد آثار تغییر اقلیم متوجه انسان است که در ارتباط با امنیت زیستی تاکید بر توسعه پوشش گیاهی حریم شهرها و مناطق روستایی است که در بحث توسعه فضای سبز ۱۳۰ هزارهکتار از مجموع ۳۵۸ هزارهکتار در این بخش صورت گرفته است و در ارتباط با قانون ماده ۲۲ هوای پاک که سرانه جمعیت بالای ۵۰ هزار نفر طی ۱۰ سال از متر مربع به بالای ۱۵ متر مربع باید فضای سبز را برسانیم که طی ۲ سال قبل سرانه فضای سبز کشور۳۶ متر مربع، فضای سبز شهری و  روستایی ۲۶ متر مربع و فضای سبز شهری ۱۴ متر مربع اضافه کردیم و طی ۲ سال باقی مانده طرح کاشت یک میلیارد درخت جهشی خواهد بود.

این مقام مسئول گفت: از نظر سرانه فضای سبز ۱۹۰۰ متر مربع است، درحالیکه دنیا بالای ۶ هزار متر مربع است و با توجه به قرار گرفتن در منطقه خشک و نیمه خشک زمین و با کشورهای واقع در این منطقه وضعیت به همین شکل است که در ماده ۱۵ قانون افزایش بهره وری پیش بینی شده بود که سرانه طی ۱۰ سال از ۱۷۰۰متر مربع به ۲۵۰۰ متر مربع برسد و در این راستا اقداماتی در شهر، روستا، خارج از حریم شهر و روستا اتفاق می افتد و این امر نیازمند الزامات و اعتباراتی از جمله تامین آب و ... است، با اتمام طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت سرانه فضای سبز کشور به ۲۱۰۰ متر مربع خواهد بود.

گفتنی است جنگل ها در پایداری اقتصاد و معیشت جوامع محلی نقش بی بدیلی دارند به طوریکه یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های اقتصادی جنگل‌ها، فرصت بی‌نظیری را برای توسعه پایدار و ایجاد درآمدهای غیرمستقیم و سازگار با این اکوسیستم‌های ارزشمند فراهم می‌کند و می‌تواند به ایجاد مشاغل سبز، رونق اقتصاد و معرفی جاذبه‌های طبیعی کشور به عنوان مقاصد گردشگری بین‌المللی منجر شود.