باشگاه خبرنگاران جوان؛ جواد فراهانی -  برای اولین بار در تاریخ اکتشافات فضایی، فضانوردان با موفقیت تصاویر تشخیصی اشعه ایکس با کیفیت بالا از بدن خود را در مدار به دست آورده‌اند.

این دستاورد صرفاً یک پیشرفت تکنولوژیکی نیست، بلکه یک جهش کوانتومی در زمینه مراقبت‌های بهداشتی فرازمینی است که دریچه‌ای به سوی تشخیص‌های دقیق در طول ماموریت‌هایی که ماه‌ها و سال‌ها طول می‌کشد، به دور از هرگونه بیمارستان زمینی، می‌گشاید.

بیش از ۶۵ سال است که انسان‌ها به فضا سفر کرده‌اند، از پرواز یوری گاگارین در سال ۱۹۶۱ گرفته تا حضور مداوم فضانوردان در ایستگاه فضایی بین‌المللی. با افزایش تعداد ماموریت‌های فضایی در دهه‌های آینده، نیاز به ابزار‌های پزشکی پیشرفته برای حفظ سلامت فضانوردان تنها افزایش خواهد یافت.

پیش از این دستاورد، سونوگرافی به دلیل اندازه کوچک، ایمنی و سهولت استفاده در شرایط بی‌وزنی، تنها روش تصویربرداری پزشکی موجود در فضا بود. از سوی دیگر، تصویربرداری با اشعه ایکس چالش برانگیز بود، زیرا نیاز به قرارگیری دقیق و طولانی مدت بیمار، منبع تصویربرداری و آشکارساز داشت.

اما با ظهور دستگاه‌های کوچک، قابل حمل و باتری‌دار اشعه ایکس، دانشمندان شروع به آزمایش این ایده کردند. پس از آزمایش‌های اولیه موفقیت‌آمیز در سال ۲۰۲۲ در پرواز‌های ریزگرانش، گام تعیین‌کننده با ماموریت Fram۲ اسپیس‌ایکس، یک پرواز مداری قطبی سه و نیم روزه با خدمه‌ای کاملاً غیرنظامی، برداشته شد.

فضانوردان یک دستگاه پرتو ایکس بی‌سیم فوق مینیاتوری حمل کردند و تنها چهار ساعت آموزش دیدند. آنها از دست‌ها، بازوها، سینه‌ها، شکم‌ها و لگن‌های خود و همچنین یک ساعت هوشمند و یک بدن مصنوعی برای مقایسه عکس گرفتند.

هنگامی که تصاویر روی زمین ارزیابی شدند، رادیولوژیست‌ها تأیید کردند که همه از کیفیت تشخیصی بالایی برخوردارند.

چالش برانگیزترین جنبه، خود تصویربرداری نبود، بلکه تثبیت اشیاء در محیط ریزگرانش بود. دست‌ها و بازو‌ها آسان‌ترین تصاویر برای تصویربرداری بودند، در حالی که تصاویر سینه و شکم از نظر کیفیت کمی پایین‌تر بودند، اما همچنان از نظر تشخیصی معتبر بودند.

این آزمایش فراتر از مزایای پزشکی‌اش، نشان داد که این دستگاه می‌تواند برای بررسی نقص‌های پنهان تجهیزات فضاپیما نیز مورد استفاده قرار گیرد، همانطور که در مورد تصویر ساعت هوشمند گرفته شده توسط فضانوردان نیز صادق بود.

با این حال، چالش‌هایی از جمله زمان محدود ثبت تصویر در طول ماموریت و عدم مشاوره پزشکی فوری از زمین برای ماموریت‌های آینده و دورتر، همچنان پابرجاست.

محققان معتقدند که هوش مصنوعی می‌تواند به فضانوردان در ارزیابی تصاویر خود کمک کند. این دستگاه همچنین پس از بازگشت به زمین دچار آسیب‌هایی شد که نیاز به طراحی قوی‌تر برای ماموریت‌های آینده به ماه و مریخ را برجسته می‌کند.

این تحقیق گامی مهم در جهت تجهیز کاوشگران آینده به ابزار‌های پزشکی است که به آنها امکان می‌دهد بدون تکیه بر زمین، جراحات و بیماری‌ها را تشخیص دهند، زیرا بشریت به بزرگترین ماجراجویی‌های خود در خارج از سیاره ما نزدیک‌تر می‌شود.

این یافته‌ها در مجله رادیولوژی منتشر شده است.

منبع: Science Alert