باشگاه خبرنگاران جوا؛ پریزاد اقبالی - یونسیان، مدیر ارزیابی شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری در گفت‌و‌گو با خبرنگار علمی باشگاه خبرنگاران جوان با اشاره به مهم‌ترین اصلاحات انجام‌شده در فرایند ارزیابی شرکت‌های دانش‌بنیان، از اجرای مجموعه‌ای از اقدامات در حوزه شفاف‌سازی، تسهیل فرایند‌های ارزیابی، به‌روزرسانی فهرست کالا‌ها و خدمات دانش‌بنیان و تدوین معیار‌های تفسیری برای تمامی حوزه‌های فناوری خبر داد و گفت: هدف اصلی این اقدامات، کاهش ابهام برای شرکت‌های متقاضی و ایجاد وحدت رویه در ارزیابی‌ها بوده است.

یونسیان در تشریح مهم‌ترین برنامه‌های مدیریت ارزیابی شرکت‌های دانش‌بنیان اظهار کرد: از ابتدای آغاز مسئولیت در این بخش، دو رویکرد اصلی شامل «شفافیت» و «تسهیل فرایند ارزیابی» به عنوان اولویت در دستور کار قرار گرفت؛ زیرا بخش قابل توجهی از پرسش‌ها و چالش‌های شرکت‌های متقاضی ناشی از ابهام در فرآیند‌های ارزیابی و نبود دسترسی آسان به معیار‌ها و الزامات مورد نیاز بود.

وی افزود: در همین راستا، از ابتدای سال ۱۴۰۴ تولید محتوای آموزشی و تهیه کلیپ‌های تخصصی برای تکمیل پرسشنامه‌های ارزیابی شرکت‌های دانش‌بنیان در حوزه‌های مختلف فناوری آغاز شد. این محتوا‌ها با هدف آشنایی شرکت‌ها با فرآیند ارزیابی، نحوه تکمیل مستندات و پاسخ‌گویی صحیح به پرسشنامه‌ها تهیه و منتشر شده است تا متقاضیان بدون نیاز به مراجعات مکرر، بتوانند از طریق سایت معاونت توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان به اطلاعات مورد نیاز دسترسی داشته باشند.

به گفته مدیر ارزیابی شرکت‌های دانش‌بنیان، انتشار این آموزش‌ها موجب شده است بسیاری از ابهاماتی که پیش از این در مراحل ثبت درخواست و تکمیل مستندات وجود داشت، برطرف شود و شرکت‌ها با آمادگی بیشتری وارد فرآیند ارزیابی شوند.

یونسیان با اشاره به یکی دیگر از مهم‌ترین اقدامات انجام‌شده در این حوزه گفت: فهرست کالا‌ها و خدمات دانش‌بنیان طی سال‌های گذشته متناسب با تحولات سریع فناوری به‌روزرسانی نشده بود و همین موضوع در برخی حوزه‌ها موجب بروز چالش برای شرکت‌های متقاضی شده بود. از این رو، فرآیند بازنگری این فهرست در دستور کار قرار گرفت.

وی ادامه داد: این بازنگری طی فرآیندی حدود پنج‌ماهه و با مشارکت دستگاه‌های اجرایی، شورا‌های تخصصی، خبرگان فناوری و سایر ذی‌نفعان انجام شد. در این مدت، نظرات تخصصی حوزه‌های مختلف جمع‌آوری و بررسی شد تا نسخه جدید فهرست بر اساس نیاز‌های واقعی زیست‌بوم فناوری کشور تدوین شود.

مدیر ارزیابی شرکت‌های دانش‌بنیان تصریح کرد: نتیجه این فرآیند، انتشار نسخه جدید فهرست کالا‌ها و خدمات دانش‌بنیان در سال ۱۴۰۴ بود؛ فهرستی که نسبت به نسخه‌های قبلی تغییرات قابل توجهی داشته و تلاش شده است ضمن انطباق با فناوری‌های نوظهور، بسیاری از ابهام‌ها و مشکلات اجرایی نیز برطرف شود.

وی افزود: در تدوین نسخه جدید، علاوه بر توجه به مرز‌های دانش و فناوری، موضوعاتی همچون تسهیل دسترسی شرکت‌ها، شفاف‌تر شدن مصادیق کالا‌ها و خدمات دانش‌بنیان، رفع هم‌پوشانی‌ها و ایجاد انسجام بیشتر میان حوزه‌های مختلف فناوری نیز مورد توجه قرار گرفته است.

یونسیان یکی دیگر از اقدامات مهم انجام‌شده را تدوین معیار‌های تفسیری ارزیابی عنوان کرد و گفت: یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های شرکت‌های متقاضی این بود که دقیقاً بدانند کارشناسان بر چه مبنایی سطح فناوری، میزان تسلط بر دانش فنی و سایر شاخص‌های تخصصی را ارزیابی می‌کنند.

وی افزود: برای رفع این ابهام، برای تمامی حوزه‌های فناوری و تمامی ردیف‌های فهرست کالا‌ها و خدمات دانش‌بنیان، معیار‌های تفسیری تدوین شد تا هم کارگزاران ارزیابی بر اساس استاندارد‌های واحد عمل کنند و هم شرکت‌ها بتوانند پیش از ورود به فرآیند ارزیابی، مبنای بررسی پرونده خود را به‌صورت شفاف مشاهده کنند.

مدیر ارزیابی شرکت‌های دانش‌بنیان ادامه داد: خلاصه این معیار‌های تفسیری اکنون در سایت معاونت توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان منتشر شده و تمامی متقاضیان می‌توانند با مراجعه به این سامانه، معیار‌های مربوط به حوزه فناوری خود را مطالعه کنند.

وی تأکید کرد: انتشار عمومی این معیار‌ها یکی از مهم‌ترین اقدامات در جهت افزایش شفافیت بوده است؛ زیرا از این پس شرکت‌ها می‌دانند که محصول یا خدمت آنها بر اساس چه شاخص‌هایی بررسی خواهد شد و می‌توانند مستندات خود را متناسب با همان شاخص‌ها آماده کنند.

یونسیان خاطرنشان کرد: استانداردسازی معیار‌های ارزیابی علاوه بر کاهش اختلاف برداشت میان ارزیابان، موجب افزایش عدالت، یکنواختی و دقت در فرآیند ارزیابی نیز خواهد شد و در نهایت کیفیت تصمیم‌گیری درباره پرونده‌های شرکت‌های دانش‌بنیان را ارتقا می‌دهد.

وی با اشاره به رویکرد آینده مدیریت ارزیابی شرکت‌های دانش‌بنیان اظهار کرد: به‌روزرسانی فهرست کالا‌ها و خدمات دانش‌بنیان بهیک اقدام مستمر تبدیل خواهد شد و تلاش می‌شود این فهرست متناسب با تحولات فناوری به‌صورت منظم مورد بازنگری قرار گیرد تا فاصله میان مقررات و واقعیت‌های فناوری کشور به حداقل برسد.

مدیر ارزیابی شرکت‌های دانش‌بنیان در پایان تأکید کرد: مجموعه اقداماتی که طی ماه‌های اخیر در حوزه ارزیابی انجام شده، در راستای تحقق سه هدف اصلی یعنی افزایش شفافیت، تسهیل خدمات برای شرکت‌های دانش‌بنیان و ارتقای کیفیت و دقت ارزیابی‌ها بوده است و این مسیر در برنامه‌های آینده معاونت علمی نیز با جدیت دنبال خواهد شد.