باشگاه خبرنگاران جوان؛ جواد فراهانی - یک داروی آزمایشی جدید، پس از آنکه نتایج اولیه توانایی آن را در کاهش سرعت پیشرفت بیماری و کوچک کردن اندازه تومور نشان داد، چشم‌اندازهای امیدوارکننده‌ای را برای درمان مزوتلیوما، یکی از نادرترین و تهاجمی‌ترین انواع سرطان، گشوده است.

مزوتلیوما یک سرطان نادر است که عمدتاً با قرار گرفتن در معرض الیاف آزبست مرتبط است، که در ریه‌ها گیر می‌کنند و باعث التهاب مزمن می‌شوند که می‌تواند پس از سال‌ها یا حتی دهه‌ها به تومور تبدیل شود. سالانه حدود 30000 نفر در سراسر جهان به این بیماری مبتلا می‌شوند، در حالی که میانگین میزان بقا تنها یک سال است و میزان بقا پنج ساله با وجود استفاده از شیمی‌درمانی و ایمونوتراپی تنها حدود 10 درصد است. (الیاف آزبست الیاف معدنی بسیار ریز و طبیعی هستند که به دلیل مقاومت بالایشان در برابر گرما، آتش و مواد شیمیایی، به طور گسترده در مصالح ساختمانی و صنعت مورد استفاده قرار می‌گرفتند.)

هدف قرار دادن نقاط ضعف سرطان

محققان دانشگاه ورمونت، با همکاری یک تیم بین‌المللی به رهبری پروفسور برایان کانیف و محقق ویکتوریا گیبسون، رویکردی متفاوت از روش‌های سنتی درمان سرطان اتخاذ کردند. این تیم به جای کاهش استرس اکسیداتیو در سلول‌ها، که آزمایش‌های قبلی با استفاده از آنتی‌اکسیدان‌ها به طور ناموفقی انجام داده بودند، بر افزایش این استرس برای وادار کردن سلول‌های سرطانی به مرگ تمرکز کردند.

سلول‌های سرطانی مقادیر زیادی مولکول به نام گونه‌های فعال اکسیژن (ROS) تولید می‌کنند، مواد ناپایداری که از فعالیت متابولیکی بالای تومور ناشی می‌شوند. این سلول‌ها برای محافظت از خود، به یک آنزیم آنتی‌اکسیدانی به نام PRX3 که در میتوکندری، اندام‌های تولید انرژی سلول، یافت می‌شود، متکی هستند.

محققان این آنزیم را با استفاده از دارویی که توسط RS Oncology بر اساس اکتشافات دانشگاه ورمونت ساخته شده است، هدف قرار دادند. این دارو حاوی آنتی‌بیوتیک طبیعی تیوستریپون است که عملکرد آنزیم PRX3 را مهار می‌کند و منجر به تجمع اکسیدان‌ها در سلول‌های سرطانی می‌شود تا زمانی که از بین بروند و بمیرند.

این رویکرد از این نظر منحصر به فرد است که سلول‌های سرطانی را مؤثرتر از سلول‌های سالم هدف قرار می‌دهد زیرا تومورها برای بقا بیشتر به آنزیم PRX3 متکی هستند. آزمایش‌های آزمایشگاهی این فرضیه را تأیید کردند، زیرا حذف آنزیم از سلول‌های مزوتلیوما منجر به کاهش فعالیت میتوکندری، کاهش توانایی سلول‌ها برای تکثیر و عدم تشکیل تومور در حیوانات آزمایشگاهی شد.

مطالعات دیگر نیز نشان داد که غیرفعال کردن ژن مسئول تولید آنزیم در موش‌های سالم هیچ عارضه جانبی قابل توجهی ایجاد نمی‌کند و از ایمنی هدف قرار دادن این مسیر درمانی پشتیبانی می‌کند.

نتایج دلگرم‌کننده در اولین آزمایش بالینی

سپس این درمان به آزمایش‌های بالینی منتقل شد، جایی که محققان این ترکیب را به دارویی به نام RSO-021 تبدیل کردند و اولین آزمایش بالینی در بریتانیا انجام شد.

این مطالعه شامل بیمارانی مبتلا به مزوتلیوما بود که پس از درمان عود کرده بودند.این دارو مستقیماً از طریق یک کاتتر به داخل حفره قفسه سینه به بیماران مبتلا به پلورال افیوژن، وضعیتی که در آن مایع بین ریه و دیواره قفسه سینه تجمع می‌یابد و تقریباً 90٪ از بیماران مزوتلیوما را تحت تأثیر قرار می‌دهد، تزریق شد.

نتایج نشان داد که این دارو ایمن و قابل تحمل است و هیچ مرگ و میر مرتبطی با آن وجود ندارد. همچنین پیشرفت بیماری را در 67٪ از بیماران با موفقیت کنترل کرد و تومورها در برخی کوچک شدند.

میانگین زمان بقای بدون پیشرفت بیماری ۴.۲ ماه بود که با درمان‌های فعلی قابل مقایسه است، اما میزان بقای کلی بهتر از حد انتظار بود که محققان آن را به عنوان یک شاخص دلگرم‌کننده و شایسته مطالعه بیشتر توصیف کردند.

کونف گفت: "داده‌های بقا بسیار امیدوارکننده هستند و ما امیدواریم که این نتایج با افزایش تعداد بیماران تأیید شوند."

وی افزود که این درمان نه تنها سلول‌های سرطانی را از بین می‌برد، بلکه به نظر می‌رسد سیستم ایمنی را برای حمله و کنترل تومور فعال می‌کند.

پتانسیل فراتر از مزوتلیوما

آزمایش‌های بالینی فاز دوم تکمیل شده‌اند و انتظار می‌رود نتایج در یک کنفرانس جهانی انکولوژی در سال جاری اعلام شود.

در همین حال، محققان در حال کار بر روی توسعه نسل جدیدی از مهارکننده‌های PRX3 هستند که می‌توانند به صورت خوراکی به شکل قرص تجویز شوند و استفاده از آنها را آسان‌تر کرده و دامنه کاربردهای آنها را گسترش دهند.

این تیم همچنین در حال بررسی پتانسیل این رویکرد برای درمان سایر سرطان‌ها، از جمله بدخیمی‌های صفاقی، سرطان معده و انواع مختلف سرطان دستگاه گوارش است.

این مطالعه در مجله Nature Communications منتشر شده است.

منبع: Medical Express