از دشمن نترسید؛ خدا در سختترین لحظهها یاری میکند
در لحظههایی که قدرت دشمن ترسناک به نظر میرسد و همه راهها بسته است، قرآن مؤمنان را به امید فرا میخواند.
باشگاه خبرنگاران جوان - همانگونه که یاران موسی در برابر دریا و سپاه فرعون ناامید شدند، اما او با اطمینان گفت که «کَلّا إِنَّ مَعِیَ رَبّی سَیَهْدین» یعنی خدا با ماست و نجاتمان میدهد.
گروه قرآن و فعالیتهای دینی خبرگزاری فارس: جزء نوزدهم قرآن کریم مجموعهای از آیات اخلاقی، اجتماعی و اعتقادی است که هم به اصلاح درون انسان میپردازد و هم راه و رسم مواجهه با بحرانها را نشان میدهد. در این میان، آیاتی از سورههای «فرقان»، «شعراء» و «نمل» با بیانهایی کوتاه اما عمیق، نقشه راه زندگی مؤمنانه را ترسیم میکنند.
در نگاه تفسیری المیزان این آیات تنها توصیههای اخلاقی پراکنده نیستند، بلکه حلقههایی از یک منظومه تربیتیاند که جامعه مؤمنان را از درون میسازند و در برابر فشارها و دشمنیها مقاوم میکنند.
خدا در سختترین لحظهها یاری میکند
یکی از درخشانترین صحنههای امید در قرآن و جزء نوزدهم در آیات ۶۱ و ۶۲ سوره شعراء روایت شده است، جایی که قوم بنیاسرائیل در برابر دریا و سپاه فرعون گرفتار میشوند. از یک سو دریا راه را بسته و از سوی دیگر ارتش قدرتمند فرعون در حال نزدیک شدن است. در چنین شرایطی یاران موسی با اضطراب میگویند که کار تمام است و ما حتماً گرفتار خواهیم شد.
اما پاسخ موسی پاسخی تاریخی و سرشار از امید است، او میگويد که «کَلّا إِنَّ مَعِیَ رَبّی سَیَهْدین». این جمله بیانگر اوج یقین و توکل پیامبر الهی است. موسی علیهالسلام نه تنها ناامید نمیشود، بلکه با قاطعیت اعلام میکند که خدا با اوست و راه نجات را نشان خواهد داد.
اتفاقی که این روزها با شهادت رهبر معظم انقلاب رخ داد و کشور وارد جنگ با دشمنان شد، اما یاری خدا زود شامل ملت ایران شد و جانشین خلف رهبر شهیدمان آیتالله سیدمجتبی خامنهای به عنوان رهبر جدید انقلاب اسلامی معرفی شد.
تلاوت جزء ۱۹ قرآن کریم را با صدای معتز آقایی ببینید و بشنوید.
در ادامه شرح دیگر آیات این جزء تقدیم میشود.
خانوادهای که مایه روشنی چشم است
یکی از زیباترین دعاهای قرآنی در آیه ۷۴ سوره فرقان آمده است، جایی که بندگان صالح خدا میگویند که «رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَ ذُرِّیَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْیُنٍ…». «قُرَّةُ العَین» تنها به معنای شادی ظاهری نیست بلکه به حالتی گفته میشود که انسان در اثر دیدن محبوب خود به آرامش و اطمینان میرسد.
مؤمنان از خدا نمیخواهند صرفاً خانوادهای داشته باشند، بلکه میخواهند همسر و فرزندانی داشته باشند که در مسیر ایمان و تقوا حرکت کنند. چنین خانوادهای نه تنها مایه آرامش فرد است، بلکه پایههای جامعه ایمانی را نیز استوار میکند.
سرمایه واقعی انسان در قیامت
آیات ۸۸ و ۸۹ سوره شعراء حقیقت مهمی را یادآوری میکنند و آن اینکه در روز قیامت نه مال سودی میرساند و نه فرزند، تنها «قلب سلیم» ارزش دارد. «قلب سلیم» دلی معرفی شده که از شرک، نفاق، کینه و آلودگیهای اخلاقی پاک باشد. این نگاه، معیار ارزش را از ظواهر دنیوی به حقیقت درونی انسان منتقل میکند.
اگر دل انسان سالم باشد، اعمال و رفتار او نیز در مسیر درست قرار میگیرد، اما اگر دل آلوده شود، حتی اعمال ظاهراً خوب نیز روح حقیقی خود را از دست میدهند.
از سبک زندگی اشرافی پرهیز کنید
در آیات ۱۵۰ و ۱۵۱ سوره شعراء، پیامبر الهی مردم را از پیروی «مسرفان» و اشرافیانی که در زمین فساد میکنند، برحذر میدارد. «مسرفان» تنها کسانی نیستند که زیاد مصرف میکنند، بلکه کسانیاند که از حد اعتدال خارج شده و به سبب رفاهزدگی، راه فساد اجتماعی را هموار میکنند.
این آیات هشدار میدهند که جامعه وقتی گرفتار الگوهای اشرافی و اسرافکار شود، به تدریج عدالت، همدلی و مسئولیت اجتماعی در آن تضعیف میشود.
شکر نعمت سودی که به خود انسان برمیگردد
در آیه ۴۰ سوره نمل، قرآن حقیقتی مهم را بیان میکند، هرکس شکر نعمت کند، سودش به خود او بازمیگردد و هرکس کفران کند، زیانش نیز به خودش میرسد.
شکر تنها گفتن «الحمدلله» نیست، بلکه به معنای استفاده درست از نعمتها در مسیر رضای الهی است. بنابراین، جامعهای که نعمتهای خود را در مسیر عدالت، خدمت و رشد به کار گیرد، در حقیقت به خود سود رسانده است.
لزوم عدالت اقتصادی و رعایت حقالناس
آیه ۱۸۳ سوره شعراء به مسئلهای بسیار مهم در زندگی اجتماعی اشاره میکند، یعنی کم فروشی نکردن و رعایت حق مردم. در نگاه قرآن، برهم زدن عدالت اقتصادی تنها یک خطای فردی نیست، بلکه ضربهای به نظم اجتماعی است. فساد اقتصادی و سودجوییهای ناعادلانه، اعتماد اجتماعی را از بین میبرد و جامعه را به سمت بحران سوق میدهد.
تواضع و مدارا دو اخلاق اجتماعی
آیه ۶۳ سوره فرقان بندگان واقعی خدا را چنین معرفی میکند، آنان با تواضع در زمین راه میروند و وقتی افراد نادان با آنان سخن تند میگویند، با سلام و آرامش پاسخ میدهند. این رفتار نشانه ضعف نیست، بلکه نشانه قدرت روحی انسان مؤمن است. کسی که درون آرامی دارد، اسیر واکنشهای تند و هیجانی نمیشود.
نقش دوست در سرنوشت انسان
آیه ۲۸ سوره فرقان صحنهای تکاندهنده از قیامت را تصویر میکند، جایی که انسان گمراه از انتخاب دوست بد اظهار پشیمانی میکند. انسان موجودی اجتماعی است و دوستان و محیط اطراف تأثیر عمیقی در مسیر فکری و اخلاقی او دارند. از همین رو، قرآن انتخاب دوست را مسئلهای سرنوشتساز میداند.
تبدیل گناه به حسنه با توبه
در آیه ۷۰ سوره فرقان، یکی از امیدبخشترین پیامهای قرآن مطرح میشود، اگر کسی توبه کند و عمل صالح انجام دهد، خداوند حتی گناهان او را به حسنات تبدیل میکند. این تبدیل تنها پاک شدن گناه نیست، بلکه نوعی دگرگونی در مسیر زندگی انسان است به گونهای که گذشته تاریک او به تجربهای برای رشد معنوی تبدیل میشود.
هشدار درباره نفوذ شیطان
در آیات ۲۲۱ تا ۲۲۳ سوره شعراء، قرآن بیان میکند که شیاطین بر کسانی فرود میآیند که دروغگو و گناهکارند. انسان با دروغ، فساد اخلاقی و گناه، زمینه نفوذ شیطان را در فکر و رفتار خود فراهم میکند. بنابراین، پاکی درون، مهمترین سد در برابر وسوسههای شیطانی است.
از دشمن نترسید؛ خدا در سختترین لحظهها یاری میکند
یکی از درخشانترین صحنههای امید در قرآن، در آیات ۶۱ و ۶۲ سوره شعراء روایت شده است، جایی که قوم بنیاسرائیل در برابر دریا و سپاه فرعون گرفتار میشوند. از یک سو دریا راه را بسته و از سوی دیگر ارتش قدرتمند فرعون در حال نزدیک شدن است. در چنین شرایطی یاران موسی با اضطراب میگویند که کار تمام است و ما حتماً گرفتار خواهیم شد.
خدای من با ماست و نجات مییابیم
اما پاسخ موسی پاسخی تاریخی و سرشار از امید است، او میگويد که «کَلّا إِنَّ مَعِیَ رَبّی سَیَهْدین». این جمله بیانگر اوج یقین و توکل پیامبر الهی است. موسی علیهالسلام نه تنها ناامید نمیشود، بلکه با قاطعیت اعلام میکند که خدا با اوست و راه نجات را نشان خواهد داد.
این سخن یک امید ساده نیست، بلکه برخاسته از یقین به سنتهای الهی است. خداوند هرگز بندگان مؤمن خود را در بنبست رها نمیکند. وقتی همه راههای ظاهری بسته به نظر میرسد، راهی تازه از سوی خدا گشوده میشود. پس از این ایمان و اطمینان، فرمان الهی میرسد و دریا شکافته میشود، بنیاسرائیل نجات مییابند و سپاه فرعون نابود میشود.
سرنوشت نهایی را ایمان و اعتماد به خدا تعیین میکند
پیام این آیات برای همه زمانها روشن است، در میدانهای سخت، ترس و یأس طبیعی است، اما سرنوشت نهایی را ایمان و اعتماد به خدا تعیین میکند. قرآن با این داستان نشان میدهد که در سختترین شرایط نیز نباید تصور کرد که همه چیز تمام شده است.
گاهی درست در لحظهای که انسان گمان میکند هیچ راهی باقی نمانده، امداد الهی فرا میرسد و معادلات را تغییر میدهد. از این رو، این آیات به عنوان یکی از بزرگترین درسهای امید در قرآن شناخته میشوند، امیدی که حتی در دل میدانهای دشوار و رویارویی با دشمن نیز چراغ راه مؤمنان است.
منبع: فارس
