باشگاه خبرنگاران جوان - شاید در نگاه اول «خوش‌بینی» فقط یک کلمه زیبا یا کلیشه‌ای به نظر برسد. خیلی‌ها فکر می‌کنند خوش‌بین‌ها یا ساده‌لوح‌اند یا از قضا خوش‌شانس. اما واقعیت این است که این مهارت، بسیار بیشتر از آن چیزی که فکر می‌کنید معجزه‌آسا است.

فرض کنید یک عضله در ذهنتان دارید که تا حالا هیچ وقت ورزشش ندادید. اسمش را بگذارید «عضله خوش‌بینی». هر وقت فکر کردید «به درد نمی‌خورد»، «تهش باز هم من می‌بازم»، «چرا همیشه بدشانس منم؟»؛ این عضله ضعیف‌تر شده. اما خبر خوب این است که با چند تمرین ساده می‌شود آن را حسابی قوی کرد.

روانشناسان می‌گویند اگر فقط کمی خوش‌بین‌تر باشیم و این مهارت را اصولی در خودمان پرورش دهیم، ده اتفاق شگفت‌انگیز در زندگی‌مان رخ می‌دهد. از اعتماد به نفس تا سلامتی جسمی، از جرأت اقدام تا الهام‌بخش شدن.

خوش‌بینی یک عضله است، نه یک هدیه

اولین باور غلط درباره خوش‌بینی این است که آن را یک «خصلت مادرزادی» می‌دانیم. می‌گوییم «فلانی ذاتاً خوش‌بین است، من نه». اما روانشناسان می‌گویند خوش‌بینی یک «عضله ذهنی» است. مثل عضلات بدن که با تمرین قوی می‌شود، خوش‌بینی هم با تمرین روزانه و تغییر گفتگوی درونی، قابل پرورش است. هر کسی، در هر سن و با هر پیشینه‌ای، می‌تواند این عضله را بسازد. فقط باید از یک جا شروع کرد.

از اعتماد به نفس تا تاب‌آوری؛ ۵ اثر اول

اولین و شاید مهم‌ترین اثر خوش‌بینی، افزایش اعتماد به نفس است. وقتی خوش‌بین باشید، به جای تمرکز بر ضعف‌ها و ترس از شکست، به توانمندی‌های خودتان ایمان می‌آورید.

دوم، ارتباطاتتان قوی‌تر می‌شود. آدم‌ها ذاتاً جذب انسان‌های امیدوار می‌شوند.

سوم، موتور حل مسئله روشن می‌شود. به جای گیر کردن در «چرا من؟»، ذهنتان روی «راه حل» متمرکز می‌شود.

چهارم، تاب‌آوری به شدت بالا می‌رود. بعد از هر ناکامی، زمان غصه خوردنتان کوتاه‌تر می‌شود. پنجم، فرصت‌شناس می‌شوید. فرصت‌هایی را می‌بینید که قبلاً در تاریکی بدبینی دیده نمی‌شدند.

خوش‌بینی، کاهش استرس و ترشح هورمون‌های مفید

اما ماجرا به روان ختم نمی‌شود. ششمین اثر خوش‌بینی، بهبود سلامت جسمی است. با کاهش استرس و ترشح هورمون‌های مفید، کیفیت خواب بهتر و سیستم ایمنی قوی‌تر می‌شود. هفتم، جرأت اقدام پیدا می‌کنید. ترس فلج‌کننده از آینده، جای خود را به شجاعت برای امتحان مسیرهای جدید می‌دهد. هشتم، انرژی روزانه‌تان اوج می‌گیرد. خستگی‌های روحی ناشی از افکار منفی از بین می‌رود. نهم، نشخوار فکری متوقف می‌شود. دیگر در گذشته یا ترس‌های موهوم آینده گیر نمی‌کنید. و دهم، به فردی الهام‌بخش تبدیل می‌شوید. حضورتان در جمع، مایه دلگرمی دیگران می‌شود.

خوش‌بینی یعنی خوش‌بینی فعال، نه ساده‌لوحی

حسین افشاری، روانشناس بالینی، تصریح کرد: خوش‌بینی به معنای نادیده گرفتن مشکلات یا ساده‌لوحی نیست. خوش‌بینی واقعی، "خوش‌بینی فعال" نام دارد؛ یعنی باور داشته باشی تلاش تو، آینده را بهتر می‌کند. یعنی در عین دیدن موانع، باور داشته باشی راهی برای عبور وجود دارد. افرادی که این مهارت را یاد می‌گیرند، نه تنها موفق‌ترند، بلکه سالم‌تر، پرانرژی‌تر و تأثیرگذارتر هم هستند. این یک یافته علمی است، نه یک شعار انگیزشی.

چطور این عضله را بسازیم؟ سه راهکار عملی

روانشناسان برای پرورش عضله خوش‌بینی، سه راهکار عملی پیشنهاد می‌دهند.

اول: تمرین شکرگزاری روزانه. هر شب سه چیز خوب که در آن روز اتفاق افتاده را بنویسید؛ هرچند کوچک.

دوم: تغییر گفتگوی درونی. به جای «نمی‌شود» بگویید «چطور می‌شود؟». به جای «چرا من؟» بگویید «از این چه می‌توانم یاد بگیرم؟».

سوم: همنشینی با آدم‌های امیدوار. خوش‌بینی مسری است، همانطور که بدبینی هم مسری است. انتخاب همراهان، انتخاب طرز فکر شماست.

بدبینی یک تله است، نه واقع‌بینی

نگرانی بزرگ کارشناسان این است که بسیاری از مردم، بدبینی را با «واقع‌بینی» اشتباه می‌گیرند. می‌گویند «ما واقع‌بینیم، نه بدبین». در حالی که روانشناسان می‌گویند بدبینی مزمن، یک سوگیری شناختی است، نه واقع‌بینی. واقع‌بین کسی است هم موانع را می‌بیند و هم راه‌ها را. بدبین فقط موانع را می‌بیند. این تله، سال‌ها انسان را در جای خودش نگه می‌دارد، در حالی که خوش‌بین‌های فعال، مدام در حال حرکت و رشدند.

خوش‌بینی یک ویژگی مادرزادی نیست

وقتی این عضله را بسازید، تمام ابعاد زندگی‌تان زیر و رو می‌شود. اعتماد به نفس می‌آید، ارتباطات عمیق می‌شود، حل مسئله آسان می‌گردد، تاب‌آوری بالا می‌رود، فرصت‌ها را می‌بینید، سلامت جسمی بهتر می‌شود، جرأت اقدام پیدا می‌کنید، انرژی می‌گیرید، نشخوار فکری تمام می‌شود و در نهایت به آدمی الهام‌بخش تبدیل می‌شوید.

قرآن کریم به صراحت می‌فرماید: «لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ»؛ از رحمت خدا ناامید نشوید. و در جای دیگر وعده می‌دهد: «إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا»؛ همانا با هر سختی، آسانی است. این‌ها دقیقاً همان خوش‌بینی فعالی است که روانشناسان از آن به عنوان «عضله ذهنی» یاد می‌کنند. پیامبر اکرم (ص) نیز فرمودند: «أَنَا عِنْدَ ظَنِّ عَبْدِي بِي»؛ خداوند نزد گمان بنده‌اش به اوست. پس اگر خوش‌بین باشیم، خداوند نیز به همان اندازه به ما نزدیک خواهد شد.

منبع: فارس