معلمی که روح مبارزات ضد استکباری رهبر شهید را شکل داد
آیتالله سید محمدرضا خراسانی از عالمانی است که در تداوم سنت علمی حوزههای علمیه و تربیت نسلهای بعدی روحانیت نقشآفرینی کرده است.
باشگاه خبرنگاران جوان - آیتالله سید محمدرضا خراسانی از عالمانی است که در تداوم سنت علمی حوزههای علمیه و تربیت نسلهای بعدی روحانیت نقشآفرینی کرده است. معلمی که روح مبارزات ضداستکباری رهبر شهید انقلاب را شکل داد و از استادان مستقیم ایشان به شمار میرود.
تخت فولاد اصفهان بخشی از حافظه علمی و دینی ایران به شمار میرود. در میان دهها فقیه، حکیم و عارف مدفون در این قبرستان تاریخی، آیتالله سید محمدرضا خراسانی از شخصیتهایی است که نام او با تاریخ معاصر حوزه علمیه اصفهان و تربیت نسل جدیدی از عالمان دینی پیوند خورده است.
آیتالله سید محمدرضا خراسانی در سال ۱۲۷۳ شمسی متولد شد و پس از طی مدارج عالی فقه و اصول، سالها زعامت حوزه علمیه اصفهان را برعهده گرفت. دوران مدیریت او همزمان با یکی از دشوارترین مقاطع تاریخ حوزه اصفهان بود؛ دورانی که سیاستهای حکومت پهلوی اول، مدارس علمیه و فعالیت روحانیت را با محدودیتهای گسترده مواجه کرده بود.
هدف اصلی دستگاه تبليغاتی غرب، زمينهسازی برای سلطه بر ملتهاست
رهبر شهید انقلاب که در دورهای از تحصیلات حوزوی خود در اصفهان از محضر استادان این حوزه بهره میبردند، آیتالله سید محمدرضا خراسانی را از استادان مستقیم خود دانستهاند. روحیه ضداستکباری و ظلمستیزی ایشان در محضر ابن استاد شکل گرفت. رهبر شهید انقلاب در دیدار با علما، فضلا و طلاب حوزه علمیه اصفهان در آبان ۱۳۸۰، جایگاه علمی و اخلاقی این علما را بهخوبی تبیین کردهاند.
ایشان حوزه علميه اصفهان را منشأ خدمات درخشان تاريخی و مركز پرورش عالمان جليلالقدر دانستند و تأكيد كردند: ازاینگذشته پرافتخار میتوان ريشههای عميق و مستحكم تاريخی را درک كرد و راه تأمين نيازهای زمان را فراگرفت.
رهبر شهید انقلاب با اشاره به تلاش علمای حوزه علميه اصفهان در مقاطع مختلف تاريخ برای دادن پاسخ صحيح به نيازهای فكری جامعه، تصريح كردند: امروز امواج افكار شکستخورده لیبرالیسم در قالبها و ظواهر گوناگون حتی ظواهر اسلامی فضای فكری جامعه را هدف قرار داده است و علما و روحانيون و طلاب جوان در مقابله صحيح با اين مسئله، مسئولیت سنگينی دارند.
ايشان لیبرالیسم را يك دروغ رسوا شده غربی خواندند و خاطرنشان كردند: در حوادث اخير با اعمال سانسور رسمی دولت آمريكا بر رسانهها، ماهيت آزادی بيان و نوشتار در غرب بيشتر مشخص شد و همگان فهميدند كه آزادی در غرب تنها در حوزههایی وجود دارد كه منافع سرمايهداران و کمپانیها بههیچوجه به خطر نیفتد.
رهبر شهید انقلاب با تأكيد بر لزوم آمادگی حوزههای علميه برای مقابله صحيح با امواج منحرف فكری افزودند: هدف اصلی دستگاه عظيم تبليغاتی غرب، زمينهسازی برای سلطه بر ملتهاست و طلاب و فضلای جوان بايد با تقويت علمی خود، توليد و پرورش فكر و تكيه بر تقوا خود را آماده مواجه با لشكر تبليغات غرب كنند.
ايشان مسئولیت ديگر روحانيون و حوزههای علميه را كمك بهنظام اسلامی برشمردند و خاطرنشان كردند: امروز دشمن ايمان مذهبی مردم بهويژه جوانان را نشانه رفته است و تمام انديشمندان، فرزانگان و صاحبنظران جامعه بهويژه روحانيان بايد با احساس مسئولیت كامل اين تلاش دشمن را خنثی كنند.
مردی که مقابل سیاستهای رضاشاه ایستاد
زمانی که سیاستهای ضد روحانیت حکومت پهلوی اول، مدارس علمیه را یکی پس از دیگری به تعطیلی کشاند، آیتالله خراسانی حاضر نشد مدرسه صدر بازار را ترک کند.
در خاطرات مربوط به آن دوران آمده است که وی خطاب به مأموران حکومت گفته بود: تا زمانی که جنازه مرا از این مدرسه بیرون نبرید، آن را ترک نخواهم کرد. همین ایستادگی موجب شد حکومت از تصمیم خود برای تخریب و تصرف مدرسه عقبنشینی کند.
او تنها به حفظ یک مدرسه بسنده نکرد؛ بلکه مدرسه چهارباغ، مدرسه عربان در حسنآباد و چند مرکز علمی دیگر را نیز احیا کرد، طلاب را دوباره به این مدارس بازگرداند و حتی از محل موقوفات و امکانات شخصی، هزینه زندگی و تحصیل آنان را تأمین کرد.
در روزهایی که بسیاری از روحانیان به دلیل فشار حکومت ناچار به تغییر لباس میشدند، آیتالله خراسانی به طلاب توصیه کرد لباس روحانیت را حفظ کنند و به آنان اطمینان داد که هزینه زندگیشان را تأمین خواهد کرد؛ تصمیمی که بسیاری از پژوهشگران آن را از عوامل اصلی بقای حوزه علمیه اصفهان در آن دوران میدانند.
احیای حوزه علمیهای که رو به خاموشی میرفت
پس از سقوط رضاشاه در شهریور ۱۳۲۰، حوزه علمیه اصفهان در شرایطی قرار داشت که بسیاری آن را رو به افول میدانستند؛ اما آیتالله خراسانی توانست دوباره به آن جان ببخشد.
او کتابخانه مدرسه صدر بازار را توسعه داد؛ کتابخانهای که بعدها به «رضویه» شهرت یافت. همچنین در مرمت مدارس تاریخی مانند مدرسه عربان و ساماندهی فعالیتهای آموزشی حوزه نقش تعیینکنندهای ایفا کرد.
در همان سالهایی که حوزه علمیه قم با مدیریت آیتالله بروجردی در حال گسترش بود، آیتالله خراسانی اجازه نداد قدیمیترین حوزه ایران به فراموشی سپرده شود.
عالمی که از ستایش گریزان بود
شاگردان و معاصران، از آیتالله خراسانی بهعنوان عالمی باوقار، منظم، خوشسلوک و بهشدت گریزان از تملق یاد کردهاند.
او اجازه نمیداد طلاب پشت سرش حرکت کنند و این رفتار را خلاف سیره امیرالمؤمنین(ع) میدانست. نظم در زندگی، آراستگی ظاهر، صداقت، حلم و حمایت از مردم، از ویژگیهایی است که در خاطرات نزدیکانش بارها مورد اشاره قرار گرفته است.
سرانجام این فقیه نامدار در ۲۹ رجب ۱۳۹۷ قمری، برابر با ۲۶ تیر ۱۳۵۶، دار فانی را وداع گفت.
پیکر او با حضور گسترده مردم و علما تشییع و در تکیه فاضل هندی در تخت فولاد اصفهان، در کنار نیاکان خود به خاک سپرده شد؛ آرامگاهی که امروز یکی از مهمترین مقاصد علاقهمندان به تاریخ حوزه علمیه اصفهان است.
اگر تخت فولاد را کتابی از تاریخ تشیع بدانیم، مزار آیتالله سید محمدرضا خراسانی یکی از فصلهای مهم آن است؛ فقیهی که هم حوزه علمیه اصفهان را از بحران عبور داد، هم شاگردانی تربیت کرد که بعدها در عالیترین سطوح علمی و سیاسی جهان تشیع قرار گرفتند و هم اینکه نامش با خاطره یکی از شاگردانش، رهبر شهید انقلاب، برای همیشه در تاریخ حوزه اصفهان ماندگار شد.
منبع: فارس
